Mąka ze świerszczy: co to jest, ile ma białka i jak z nią piec

Mąka ze świerszczy to drobno zmielone, suszone świerszcze. Wygląda jak jasnobrązowy proszek, pachnie lekko orzechowo i ma dużo więcej białka niż mąka pszenna. To najprostszy sposób, żeby wprowadzić owady do kuchni, bo w cieście czy koktajlu nikt ich nie zobaczy.

Czym jest mąka ze świerszczy?

Mąka ze świerszczy, nazywana też proszkiem ze świerszczy, powstaje ze świerszcza domowego (Acheta domesticus). Owady z hodowli są usypiane zimnem, suszone lub prażone, a potem mielone na proszek. Mimo nazwy to nie jest „mąka” w kuchennym sensie: nie ma glutenu ani skrobi.

Gdy mówimy „mąka z owadów” albo „mąka z robaków”, zwykle chodzi właśnie o świerszcze. W UE dopuszczono jednak także proszek z larw mącznika młynarka, szarańczy wędrownej i pleśniakowca lśniącego. Przegląd gatunków znajdziesz na stronie owady jadalne.

Proszek pełny i częściowo odtłuszczony

W UE funkcjonują dwa rodzaje proszku ze świerszczy, dopuszczone osobnymi przepisami:

	Proszek ze świerszcza (pełny)	Proszek z częściowo odtłuszczonego świerszcza
Podstawa prawna	rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/188	rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/5
Jak powstaje	suszone świerszcze zmielone w całości	po suszeniu część tłuszczu jest odciskana
Białko	ok. 55–70%	zwykle więcej niż w proszku pełnym
Tłuszcz	ok. 15–25%	wyraźnie mniej
Zastosowanie	kuchnia domowa, przekąski	produkty przemysłowe: pieczywo, makarony, batony, odżywki

Proszek częściowo odtłuszczony jest stabilniejszy, bo mniej tłuszczu oznacza mniejsze ryzyko jełczenia. Dlatego częściej trafia do gotowych produktów, na przykład odżywek białkowych z owadów i batonów proteinowych.

Ile białka ma mąka ze świerszczy? Wartości w 100 g

W 100 g mąki ze świerszczy jest zwykle około 55–70 g białka. Dla porównania 100 g mąki pszennej typu 450 ma około 10 g białka. Dokładna wartość zależy od paszy, suszenia i tego, czy proszek był odtłuszczany.

W 100 g	Mąka ze świerszczy	Mąka pszenna
Białko	ok. 55–70 g	ok. 10 g
Tłuszcz	ok. 15–25 g (pełna)	ok. 1–2 g
Węglowodany	kilka g	ok. 70–75 g
Energia	ok. 400–500 kcal	ok. 340–350 kcal

Proszek zawiera też chitynę, która działa jak błonnik, oraz witaminę B12, żelazo i cynk w ilościach zależnych od produktu. Czy taka mąka jest zdrowa i kto powinien przy niej uważać, wyjaśniamy w artykule czy mąka ze świerszczy jest zdrowa.

W praktyce nie zjadasz 100 g naraz. Jedna łyżka to około 7–10 g proszku, czyli mniej więcej 4–7 g białka.

Jak piec z mąką ze świerszczy?

Ponieważ mąka ze świerszczy nie ma glutenu, nie zastąpi całkowicie mąki pszennej. Najlepiej sprawdza się jako dodatek.

1. Zastąp 10–20% mąki pszennej. Na 500 g mąki daj 50–100 g proszku ze świerszczy i 400–450 g zwykłej mąki.
2. Dodaj trochę więcej płynu. Proszek chłonie wodę, więc ciasto może potrzebować 1–2 łyżek płynu więcej.
3. Pilnuj koloru. Ciasto szybciej się rumieni, więc możesz obniżyć temperaturę o około 10°C.
4. Dobierz mocne smaki. Kakao, cynamon, banan, masło orzechowe i ciemne mąki dobrze maskują orzechowy posmak.

Pomysły na start

• Naleśniki i placki: 1–2 łyżki proszku na porcję ciasta.
• Chleb i bułki: do 10% masy mąki, najlepiej w pieczywie żytnim lub pełnoziarnistym.
• Muffiny, brownie, ciasteczka owsiane: do 15–20% mąki.
• Koktajle i owsianka: 1 łyżka proszku zmiksowana z owocami.
• Kotlety i klopsiki: łyżka zamiast części bułki tartej.

Przepis: placuszki bananowe z mąką ze świerszczy

Na około 8 placuszków potrzebujesz: 1 dojrzały banan, 1 jajko, 150 ml mleka, 80 g mąki pszennej, 20 g mąki ze świerszczy, 1 łyżeczkę proszku do pieczenia i szczyptę cynamonu.

1. Rozgnieć banana widelcem i wymieszaj z jajkiem oraz mlekiem.
2. Dodaj obie mąki, proszek do pieczenia i cynamon. Wymieszaj do gładkości.
3. Odstaw ciasto na 5 minut, żeby proszek wchłonął płyn.
4. Smaż małe placuszki na lekko natłuszczonej patelni, po 1–2 minuty z każdej strony, na średnim ogniu.

Podawaj z jogurtem i owocami. Orzechowy posmak świerszczy dobrze łączy się z bananem i cynamonem.

Więcej przepisów z mąką ze świerszczy znajdziesz na blogu: chleb proteinowy, naleśniki proteinowe, pancakes proteinowe, owsianka proteinowa, granola proteinowa, koktajl proteinowy, brownie proteinowe, gofry proteinowe, makaron proteinowy, pizza proteinowa, chlebek bananowy proteinowy, ciastka proteinowe, kulki mocy, krakersy z pestkami, sernik proteinowy, omlet proteinowy, placki proteinowe, budyń proteinowy, muffinki proteinowe, chleb keto, lody proteinowe i ciasto proteinowe z jabłkami, tortilla proteinowa, pierogi proteinowe, pudding chia proteinowy, jaglanka proteinowa, owsianka na noc, klopsiki z indyka z mąką ze świerszczy i frittata ze szpinakiem. Zestawienia przepisów: fit desery i śniadanie proteinowe.

Jeśli wolisz chrupiące owady w całości, zajrzyj na stronę suszone świerszcze.

Mąka ze świerszczy w produktach: Lidl, Biedronka i etykiety

Wokół mąki ze świerszczy krąży sporo plotek, np. że jest „po cichu” dodawana do chleba lub ukryta pod jakimś E-numerem. To nieprawda. Owad musi być wpisany w składzie pod swoją nazwą, z łacińską nazwą gatunku, np. „proszek z częściowo odtłuszczonego świerszcza domowego (Acheta domesticus)”. Nie ma żadnego E-numeru dla owadów.

Jak rozpoznać takie produkty na półce i co jest prawdą w historiach o sieciach handlowych, opisujemy w artykule mąka ze świerszczy w produktach w Polsce.

Mąka ze świerszczy: cena i od czego zależy

Mąka ze świerszczy jest wyraźnie droższa od zwykłej mąki. Na cenę wpływają przede wszystkim:

• Kraj hodowli. Produkty z hodowli w UE są zwykle droższe niż sprowadzane z Azji.
• Rodzaj proszku. Proszek częściowo odtłuszczony wymaga dodatkowego etapu przetwarzania.
• Wielkość opakowania. Małe opakowania 100 g są w przeliczeniu na kilogram najdroższe.
• Certyfikaty i badania. Certyfikat ekologiczny czy dodatkowe badania jakości podnoszą koszt.
• Skala produkcji. Hodowla owadów w Europie wciąż jest stosunkowo mała.

Jak wybrać dobrą mąkę ze świerszczy?

Sprawdź na opakowaniu:

1. Skład. Powinien zawierać tylko proszek ze świerszcza domowego (Acheta domesticus), bez dodatku mąki zbożowej czy cukru.
2. Rodzaj proszku. Pełny czy częściowo odtłuszczony.
3. Zawartość białka w tabeli wartości odżywczych.
4. Kraj hodowli i producenta.
5. Ostrzeżenie o alergii. Obowiązkowe przy owadach.
6. Opakowanie. Szczelne, najlepiej nieprzezroczyste i z zamknięciem strunowym.

Dobra mąka ze świerszczy jest drobna, sypka, jasno- lub średniobrązowa i pachnie lekko orzechowo, a nie stęchle.

Alergia i przechowywanie

Osoby uczulone na skorupiaki, mięczaki lub roztocza kurzu domowego mogą zareagować także na mąkę ze świerszczy. W razie takiej alergii najpierw porozmawiaj z lekarzem.

Przechowuj mąkę w szczelnym pojemniku, w suchym, chłodnym i ciemnym miejscu. Po otwarciu zużyj ją w ciągu kilku tygodni, a pełny proszek możesz trzymać w lodówce, żeby tłuszcz wolniej jełczał.

Masz pytanie o owady jadalne? Napisz do nas: kontakt@pakarobaka.pl