Przewodnik
Jadalne pająki: kto je pająki, jak smakują i czy to legalne?
Jadalne pająki to głównie duże ptaszniki smażone w Kambodży i pieczone w Amazonii. Sprawdź, które pająki się je, jak smakują, na co uważać i czy smażone pająki można kupić w UE.
Aktualizacja:
Jadalne pająki to jedna z najbardziej egzotycznych pozycji na liście jadalnych stawonogów. Smażone pająki z Kambodży są dziś atrakcją turystyczną, a w Amazonii duże ptaszniki od dawna są zwykłym źródłem białka. Na tej stronie wyjaśniamy, które pająki się je, jak smakują, na co trzeba uważać i czy w Polsce można legalnie kupić pająki do jedzenia.
Pająk to nie owad, ale trafia do tej samej kuchni
Pająki należą do pajęczaków, a nie do owadów. Mają osiem nóg zamiast sześciu, dwie części ciała (głowotułów i odwłok) zamiast trzech i nie mają czułków ani skrzydeł. Z punktu widzenia kuchni i dietetyki stoją jednak blisko owadów: to małe stawonogi z twardym oskórkiem, dużą ilością białka i podobnymi alergenami.
Dlatego przewodniki po jedzeniu owadów, także nasz, zwykle wspominają o pająkach. Pełną listę owadów i innych stawonogów jedzonych na świecie znajdziesz w tekście gdzie na świecie je się robaki, a różnicę między tarantulą a ptasznikiem wyjaśniamy w artykule tarantula: czy jest jadowita i czy żyje w Polsce.
Jakie pająki się je?
Na talerz trafiają prawie wyłącznie duże pająki z rodziny ptasznikowatych (Theraphosidae). Małe pająki nie mają praktycznie nic do zjedzenia, a ich zbieranie nie miałoby sensu.
| Gdzie | Jaki pająk | Jak się go je |
|---|---|---|
| Kambodża (Skuon i okolice) | ptaszniki z rodzaju Cyriopagopus (dawniej Haplopelma), po khmersku „a-ping” | smażone w głębokim oleju z czosnkiem, solą i cukrem |
| Wenezuela i Brazylia (Amazonia) | duże ptaszniki, m.in. ptasznik goliat (Theraphosa blondi) | pieczone w liściach bananowca nad ogniskiem |
| Tajlandia, Laos | ptaszniki łowione w lasach | smażone, sprzedawane jako przekąska z owadami |
W Kambodży gatunek sprzedawanych pająków nie zawsze jest pewny. Naukowcy badający ten handel zwracają uwagę, że na targach może trafiać mieszanka różnych gatunków, zwłaszcza gdy pająki przywozi się z dalszych części kraju.
Smażone pająki ze Skuon
Najbardziej znanym miejscem jedzenia pająków jest Skuon, miasteczko w Kambodży położone przy drodze z Phnom Penh na północ, nazywane przez turystów „Spiderville”. Sprzedawcy oferują tam całe góry smażonych ptaszników w miskach i na tackach, obok smażonych świerszczy, larw i żab.
Pająki łowi się w norach w ziemi w okolicznych wioskach i lasach. Nie wiadomo dokładnie, kiedy zaczęto je jeść na większą skalę. Część źródeł wiąże to z głodem w czasach Czerwonych Khmerów, inne wskazują, że przekąska stała się popularna dopiero w latach 90. Dziś lokalni sprzedawcy i badacze zwracają uwagę, że pająków ubywa przez wycinkę lasów i intensywne łowienie.
W filmie poniżej polska podróżniczka próbuje smażonej tarantuli na targu w Skuon.
Jak smakują smażone pająki?
Opisy osób, które próbowały, są dość zgodne:
- Nogi są chrupiące, prawie jak chipsy, i to je najłatwiej zjeść na początek.
- Głowotułów ma więcej mięsa o delikatnym smaku, który często porównuje się do kraba albo kurczaka.
- Odwłok jest miękki, kremowy i ma intensywniejszy, lekko gorzki smak. Część osób go nie je.
Duży wpływ na smak mają przyprawy. Klasyczna kambodżańska wersja to smażenie w oleju z dużą ilością czosnku, z dodatkiem soli, cukru i wzmacniacza smaku. Więcej wrażeń z podróży i porównanie z innymi przekąskami opisujemy w tekście tarantule w kuchni: czy są smaczne.
Czy jedzenie pająków jest bezpieczne?
Pająki dobrze przygotowane przez osoby, które robią to od pokoleń, są jedzone bez większych problemów. Trzeba jednak pamiętać o kilku ryzykach:
- Włoski parzące. Wiele ptaszników z Ameryki ma na odwłoku włoski, które drażnią skórę, oczy i drogi oddechowe. Dlatego w Amazonii przed pieczeniem opala się je nad ogniem.
- Jad. Jad pająka rozkłada się podczas obróbki termicznej, a kły zwykle się usuwa lub nie je. Surowych pająków nie należy jeść.
- Alergie. Pająki, podobnie jak owady, skorupiaki i roztocza, zawierają tropomiozynę, jeden z głównych alergenów pokarmowych. Osoby uczulone na krewetki lub roztocza kurzu domowego mogą zareagować także na pająki.
- Higiena i pochodzenie. Pająki sprzedawane na ulicznych straganach nie przechodzą kontroli takich jak żywność w UE. Nie wiadomo też, czy nie były łowione w miejscach skażonych pestycydami.
Czy w Polsce można kupić pająki do jedzenia?
Legalnie nie. Pająki nie są dopuszczone w Unii Europejskiej jako nowa żywność, więc nie wolno ich sprzedawać jako jedzenia. Dotyczy to też suszonych lub smażonych pająków w opakowaniach, które czasem pojawiają się w ofertach internetowych z krajów spoza UE.
Lizaki i inne słodycze z zatopionymi stawonogami bywają sprzedawane jako ciekawostka lub gadżet, ale to nie znaczy, że są dopuszczone do jedzenia. Jeśli kupujesz taki produkt, sprawdź, czy ma polską etykietę ze składem, danymi producenta w UE i informacją o dopuszczeniu.
Legalna alternatywa: owady jadalne
Jeśli szukasz chrupiącej, egzotycznej przekąski, w UE możesz legalnie kupić owady dopuszczone jako nowa żywność. Najbliżej smażonych pająków, jeśli chodzi o rozmiar i chrupkość, jest szarańcza jadalna. Łagodniejsze w smaku są suszone świerszcze i suszone mączniki. Przegląd wszystkich gatunków, ich smaku i wartości odżywczych znajdziesz na stronie owady jadalne.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w Polsce można kupić pająki do jedzenia?
Legalnie nie. Pająki nie są dopuszczone w UE jako nowa żywność, więc nie mogą być sprzedawane jako jedzenie. Oferty smażonych tarantul w internecie dotyczą zwykle produktów spoza UE i nie przeszły unijnej oceny bezpieczeństwa.
Czy pająki to owady?
Nie. Pająki to pajęczaki: mają osiem nóg, dwie części ciała i nie mają czułków ani skrzydeł. Owady mają sześć nóg i trzy części ciała. W kuchni często wrzuca się je jednak do jednego worka z owadami jadalnymi.
Jak smakuje smażony pająk?
Osoby, które próbowały, opisują chrupiące nogi i delikatniejsze wnętrze głowotułowia o smaku kojarzącym się z krabem albo kurczakiem. Odwłok ma kremową konsystencję i bywa mniej lubiany. Wiele zależy od przypraw, zwykle czosnku, soli i cukru.
Czy można jeść pająki złapane w Polsce?
Nie należy. Rodzime pająki są małe, mogą mieć w sobie pestycydy i pasożyty, a część gatunków jest pod ochroną. Nie ma też żadnej tradycji ani wiedzy o tym, jak je bezpiecznie przygotować.
Przeczytaj też
