Ślad środowiskowy białka: owady a mięso w liczbach

Kalkulator pokazuje, ile emisji gazów cieplarnianych, ziemi i energii kosztuje wyprodukowanie białka z różnych źródeł. Wpisz, ile gramów białka tygodniowo chcesz porównać, i wybierz jego obecne źródło. Wynik dotyczy całego roku. Obliczenia odbywają się w Twojej przeglądarce.

Skąd pochodzą dane

Liczby pochodzą z analizy cyklu życia (LCA) produkcji larw mącznika na holenderskiej fermie, opublikowanej przez Oonincx i de Boer w 2012 roku. Analiza cyklu życia sumuje wpływ na środowisko na wszystkich etapach: od uprawy paszy, przez hodowlę, po gotowy produkt. Autorzy porównali larwy mącznika z mlekiem, kurczakiem, wieprzowiną i wołowiną na podstawie wcześniejszych analiz tą samą metodą.

Wartości na 1 kg białka jadalnego:

Źródło białka	Emisje (kg CO₂-eq)	Ziemia (m²)	Energia (MJ)
Larwy mącznika	14	18	173
Mleko	25–39	33–58	36–144
Kurczak	18–37	41–51	80–152
Wieprzowina	21–54	46–63	95–237
Wołowina	77–175	142–254	176–273

Przedziały dla produktów zwierzęcych wynikają z różnych systemów hodowli. Kalkulator używa środka każdego przedziału, a na wykresach pokazuje też jego pełny zakres.

Co mówią te liczby

• Emisje i ziemia: białko z larw mącznika wypada wyraźnie lepiej niż każde z porównywanych źródeł. Największa różnica jest przy wołowinie, bo bydło potrzebuje dużo paszy i pastwisk, a przy trawieniu wydziela metan.
• Energia: tu owady nie wygrywają. Larwy mącznika rosną najlepiej w cieple, więc ferma zużywa energię na ogrzewanie. W tym badaniu wynik był gorszy niż przy mleku i kurczaku, podobny do wieprzowiny i lepszy niż przy wołowinie.
• Pasza: owady zmiennocieplne nie zużywają energii na utrzymanie temperatury ciała, dlatego lepiej przetwarzają paszę na masę ciała. Według FAO świerszcze potrzebują około dwa razy mniej paszy niż kurczaki na tę samą ilość jadalnego produktu.

Ograniczenia porównania

To jedno badanie z jednej fermy w Holandii. Wynik dla owadów zależy w dużej mierze od paszy i źródła energii: ferma ogrzewana prądem z odnawialnych źródeł i karmiona produktami ubocznymi przemysłu spożywczego wypadnie lepiej. Dane dla świerszczy, które zebrano innymi metodami, nie są wprost porównywalne, dlatego ich tu nie pokazujemy.

Kalkulator nie uwzględnia też zużycia wody, bo badanie go nie mierzyło.

Nowsze badania dają szeroki rozrzut: według przeglądu z 2025 r. produkcja owadów jadalnych daje od 4,2 do 25,8 kg CO2e na kilogram białka, zależnie od skali i paszy. Te i inne wyniki zebraliśmy w zestawieniu owady jadalne w liczbach.

Białko z owadów na talerzu

W UE jako żywność dopuszczono cztery gatunki owadów, w tym larwy mącznika młynarka. Jak smakują i jak ich używać, opisujemy w przewodniku po suszonych mącznikach dla ludzi, a o samym gatunku w tekście mącznik młynarek. Przegląd wszystkich gatunków znajdziesz na stronie owady jadalne.

Chcesz sprawdzić, ile białka potrzebujesz dziennie? Skorzystaj z kalkulatora białka. Więcej o wartościach odżywczych owadów przeczytasz w przewodniku owady w diecie.

Źródła

• Oonincx D.G.A.B., de Boer I.J.M. (2012). Environmental Impact of the Production of Mealworms as a Protein Source for Humans – A Life Cycle Assessment. PLoS ONE 7(12): e51145. doi:10.1371/journal.pone.0051145
• de Vries M., de Boer I.J.M. (2010). Comparing environmental impacts for livestock products: a review of life cycle assessments. Livestock Science 128.
• van Huis A. i in. (2013). Edible insects: future prospects for food and feed security. FAO Forestry Paper 171.