Owady jadalne w liczbach 2026: statystyki, dane i źródła

Zebraliśmy 108 statystyk o owadach jadalnych: od liczby gatunków jedzonych na świecie, przez unijne przepisy, wartości odżywcze i ślad środowiskowy, po postawy Polaków i nasze własne dane o wyszukiwaniach w Google. Każda liczba prowadzi do strony, na której ją przeczytaliśmy, a wszystkie źródła sprawdziliśmy 12 października 2026 r.

Najważniejsze wnioski

• Na świecie je się co najmniej 2205 gatunków owadów w 128 krajach; najwięcej, 450 gatunków, w Meksyku (globalny atlas, 2024).
• W UE jako nowa żywność dopuszczone są 4 gatunki owadów: mącznik młynarek, świerszcz domowy, szarańcza wędrowna i pleśniakowiec lśniący (AGES, 2024).
• Odsetek Polaków, którzy odmówiliby spróbowania jedzenia z owadów, wzrósł z 40% w 2022 r. do 63% w 2024 r. (badania Uniwersytetu Warszawskiego).
• Suszony i sproszkowany świerszcz domowy zawiera 61,7–68,6 g białka surowego na 100 g (opinia EFSA, 2024).
• Produkcja owadów jadalnych daje od 4,2 do 25,8 kg CO2e na kilogram białka, zależnie od badania, skali i paszy (przegląd naukowy, 2025).
• Firmy z UE wyprodukowały w 2023 r. 802,65 t owadów do żywności dla ludzi, według ankiety branżowej organizacji IPIFF wśród 19 producentów.
• W polskim Google hasła o owadach jako zwierzętach wyszukiwano około 30 razy częściej niż hasła o owadach jako jedzeniu (87 040 wobec 2880 wyszukiwań miesięcznie; analiza Paka Robaka, 2026).

Spis treści

• Owady w diecie ludzi na świecie
• Prawo UE: owady jako nowa żywność
• Wartości odżywcze owadów
• Ślad środowiskowy hodowli owadów
• Branża owadzia w Europie i w Polsce
• Owady w paszach i nawozach
• Polacy a jedzenie owadów
• Europejczycy a jedzenie owadów
• Bezpieczeństwo i alergie
• Czego Polacy szukają w Google o owadach

Owady w diecie ludzi na świecie

Owady je się na całym świecie: najnowszy atlas liczy ponad 2200 gatunków w 128 krajach, a liderem jest Meksyk.

1. Atlas jadalnych owadów opublikowany w 2024 r. w Scientific Reports identyfikuje 2205 gatunków owadów spożywanych w 128 krajach świata. (Źródło: Omuse E.R. i in., The global atlas of edible insects, Scientific Reports 14:5045 (2024))
2. Według globalnego atlasu jadalnych owadów z 2024 r. najwięcej jadalnych gatunków owadów występuje w Azji – 932, przed Ameryką Północną (529) i Afryką (464). (Źródło: Omuse E.R. i in., The global atlas of edible insects, Scientific Reports 14:5045 (2024))
3. Meksyk jest krajem z największą liczbą spożywanych gatunków owadów – 450 według atlasu z 2024 r.; kolejne są Tajlandia (272) i Indie (262). (Źródło: Omuse E.R. i in., The global atlas of edible insects, Scientific Reports 14:5045 (2024))
4. W Afryce owady jada się w 48 krajach, a najwięcej gatunków (255) spożywa się w Demokratycznej Republice Konga (dane atlasu z 2024 r.). (Źródło: Omuse E.R. i in., The global atlas of edible insects, Scientific Reports 14:5045 (2024))
5. FAO szacuje, że owady są częścią tradycyjnej diety co najmniej 2 mld ludzi na świecie (raport z 2013 r.). (Źródło: FAO, Edible insects: future prospects for food and feed security (2013))
6. Według zestawienia Jongemy (2017), przytoczonego przez FAO w 2021 r., ludzie spożywają ok. 2111 gatunków owadów w około 140 krajach. (Źródło: FAO, Looking at edible insects from a food safety perspective. Challenges and opportunities for the sector (2021), 2017)
7. Według FAO (za listą Jongemy z 2017 r.) 92% znanych jadalnych gatunków owadów pozyskuje się ze stanu dzikiego, 6% jest półudomowionych, a tylko 2% pochodzi z hodowli. (Źródło: FAO, Looking at edible insects from a food safety perspective. Challenges and opportunities for the sector (2021), 2017)
8. Według FAO chrząszcze stanowią 31% owadów spożywanych na świecie, gąsienice 18%, a pszczoły, osy i mrówki 14% (dane z 2013 r.). (Źródło: FAO, Edible insects: future prospects for food and feed security (2013))
9. Sprzedaż jadalnych owadów i produktów z owadów w Korei Południowej wyniosła w 2024 r. 23,7 mld wonów, o 18,7% więcej niż dwa lata wcześniej (dane rządowe podane przez Korea Herald). (Źródło: The Korea Herald (2 czerwca 2026), na podstawie danych rządowych Korei Południowej – źródło wtórne, 2024)
10. W zachodniej Kenii owady pokrywają średnio 20% zalecanego spożycia żelaza i 14% witaminy A w gospodarstwach domowych (badanie z 2024 r.). (Źródło: Adundo L.A., Mulungu K., Nature’s food – the contribution of edible insects to household nutrition and income in Western Kenya, Journal of Insects as Food and Feed 10(12) (2024); repozytorium icipe)
11. Gospodarstwa domowe w zachodniej Kenii, które zarabiają na owadach, mają o 24% wyższe dochody niż pozostałe (badanie z 2024 r.). (Źródło: Adundo L.A., Mulungu K., Journal of Insects as Food and Feed 10(12) (2024); repozytorium icipe)
12. Od 8 lipca 2024 r. Singapur dopuszcza do sprzedaży jako żywność 16 gatunków owadów, według Singapurskiej Agencji Żywności (SFA). (Źródło: Singapore Food Agency, Annual Report 2024/2025)
13. W maju 2025 r. w Australii ruszył pięcioletni program badawczy o wartości 2 mln dolarów australijskich, prowadzony przez University of Adelaide i finansowany przez AgriFutures Australia, który ma pomóc w rozwoju krajowej branży hodowli owadów (na żywność, pasze i nawozy). (Źródło: AgriFutures Australia, 8 maja 2025: Australian insect industry takes flight with $2M program of research)
14. Od 1 stycznia 2024 r. w Wielkiej Brytanii (bez Irlandii Północnej) bez zezwolenia mogą pozostać w sprzedaży tylko produkty z 4 gatunków owadów, dla których do końca 2023 r. złożono wnioski o dopuszczenie jako nowa żywność (wcześniej przepisy przejściowe obejmowały 7 gatunków). (Źródło: Food Standards Agency (GOV.UK), Edible insects guidance, 2024)

Prawo UE: owady jako nowa żywność

W UE dopuszczono cztery gatunki owadów, a kolejne produkty przechodzą ocenę EFSA, która nie zawsze kończy się pozytywnie.

15. Komisja Europejska 20 stycznia 2025 r. dopuściła w UE jako nową żywność proszek z całych larw mącznika młynarka (Tenebrio molitor) naświetlany promieniowaniem UV. (Źródło: Komisja Europejska, DG SANTE: Approval of another insect/insect-derived food as a Novel Food (Q&A), 2025)
16. Według Komisji Europejskiej w 2025 r. EFSA oceniała pod kątem bezpieczeństwa 5 kolejnych wniosków o dopuszczenie owadów jako nowej żywności w UE. (Źródło: Komisja Europejska, DG SANTE: Approval of another insect/insect-derived food as a Novel Food (Q&A), 2025)
17. Według austriackiej agencji AGES w 2024 r. w całej UE jako nowa żywność dopuszczone były 4 gatunki owadów: mącznik młynarek, świerszcz domowy, szarańcza wędrowna i pleśniakowiec lśniący. (Źródło: AGES (Austriacka Agencja Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności), Residues, microbiology and authenticity of insect (products), 21.10.2024)
18. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/89 pozwala dodać naświetlany UV proszek z mącznika młynarka w ilości maksymalnie 4 g na 100 g pieczywa i ciast (UE, 2025). (Źródło: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/89 z 20 stycznia 2025 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar))
19. Specyfikacja z rozporządzenia (UE) 2025/89 wymaga, by naświetlany UV proszek z mącznika młynarka zawierał 35–79 µg witaminy D3 na 100 g (UE, 2025). (Źródło: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/89 z 20 stycznia 2025 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar))
20. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/58 dopuściło larwy pleśniakowca lśniącego jako nową żywność od 26 stycznia 2023 r., a suplementy diety z tym składnikiem muszą nosić ostrzeżenie, że nie są dla osób poniżej 18 lat. (Źródło: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/58 z 5 stycznia 2023 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar))
21. Panel EFSA 26 czerwca 2024 r. uznał za bezpieczny proszek ze świerszcza domowego (Acheta domesticus) włoskiej firmy Italian Cricket Farm, zaznaczając ryzyko reakcji alergicznych u osób uczulonych na skorupiaki, roztocza i mięczaki. (Źródło: EFSA NDA Panel, Safety of Acheta domesticus powder as a Novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283, EFSA Journal 2024 (PMC))
22. W maju 2026 r. Komisja Europejska potwierdziła, że akt wykonawczy dopuszczający proszek ze świerszcza Italian Cricket Farm (pozytywnie oceniony przez EFSA w 2024 r.) wciąż nie jest gotowy. (Źródło: Komisja Europejska, DG SANTE: odpowiedź na list IPIFF z 5 stycznia 2026 r. (podpisana 12.05.2026), dokument opublikowany przez IPIFF)
23. Panel EFSA 29 września 2025 r. uznał za bezpieczny naświetlany UV olej z larw mącznika młynarka, który w ok. 99% składa się z tłuszczu i ma podwyższoną zawartość witaminy D3. (Źródło: EFSA NDA Panel, Safety of UV-treated oil from yellow mealworm (Tenebrio molitor larvae) as a novel food, EFSA Journal 2025 (PMC))
24. W opinii przyjętej 28 stycznia 2026 r. panel EFSA stwierdził, że nie można potwierdzić bezpieczeństwa suszonego rozpyłowo proszku ze świerszcza domowego, m.in. z powodu problemów z jakością mikrobiologiczną i zanieczyszczeń. (Źródło: EFSA NDA Panel, Safety of Acheta domesticus (house cricket) spray-dried powder as a Novel food, EFSA Journal 2026 (PMC))
25. W opinii przyjętej 31 sierpnia 2026 r. EFSA uznała za bezpieczną mrożoną pastę z całej szarańczy wędrownej, zawierającą 13,8–14,8 g białka na 100 g. (Źródło: EFSA NDA Panel, Safety of frozen paste from blanched, whole migratory locust (Locusta migratoria) as a novel food, EFSA Journal 2026 (PMC))

Wartości odżywcze owadów

Suszone owady zawierają dużo białka, ale część azotu pochodzi z chityny, więc rzeczywista ilość białka jest niższa niż białko surowe.

26. Według opinii EFSA z 2024 r. suszony i sproszkowany świerszcz domowy (Acheta domesticus) zawiera 61,7–68,6 g białka surowego na 100 g, a mrożony 19,7–20,9 g. (Źródło: EFSA NDA Panel, Safety of frozen, dried and powder forms of house crickets (Acheta domesticus) as a novel food, EFSA Journal 22(12):e9101 (2024), kopia w PMC)
27. Suszone larwy mącznika młynarka (Tenebrio molitor) zawierają średnio 46,5 g białka surowego na 100 g, a po korekcie na azot z chityny – ok. 35,4 g (opinia EFSA przyjęta w 2024 r.). (Źródło: EFSA NDA Panel, Safety of frozen and dried forms of whole yellow mealworm (Tenebrio molitor larva) as a novel food, EFSA Journal 23(1):e9155 (2025), kopia w PMC, 2024)
28. W badaniu z 2024 r. nieprzetworzone larwy mącznika młynarka osiągnęły wskaźnik jakości białka DIAAS 95,72% (przy obliczeniu z białka surowego). (Źródło: Lampová B. i in., Culinary treatments impact the digestibility and protein quality of edible insects, Frontiers in Nutrition 11 (2024))
29. W badaniu in vitro z 2023 r. całkowita strawność białka wynosiła 91–99% dla larw mącznika młynarka i 79–93% dla świerszcza domowego, w zależności od obróbki. (Źródło: Hammer L. i in., Mealworm larvae (Tenebrio molitor) and crickets (Acheta domesticus) show high total protein in vitro digestibility…, Frontiers in Nutrition 10 (2023))
30. Przegląd naukowy z 2025 r. podaje zawartość białka w mące ze świerszczy na poziomie 42,0–48,87%. (Źródło: Le Pham Tan Quoc i in., Cricket powder (Acheta domesticus): nutritional value, processing, and food applications, Acta Universitatis Agriculturae et Silviculturae Mendelianae Brunensis 73(6) (2025))
31. Mąka ze świerszczy zawiera według przeglądu z 2025 r. 23,6–29,1% tłuszczu. (Źródło: Le Pham Tan Quoc i in., Acta Universitatis Agriculturae et Silviculturae Mendelianae Brunensis 73(6) (2025))
32. Zawartość żelaza w mące ze świerszczy wynosi 4,06–5,99 mg na 100 g według przeglądu z 2025 r. (Źródło: Le Pham Tan Quoc i in., Acta Universitatis Agriculturae et Silviculturae Mendelianae Brunensis 73(6) (2025))
33. Przegląd Instytutu Zdrowia i Środowiska prowincji Gyeonggi (Korea Płd.) wykazał w jadalnych owadach i produktach z owadów 39,8–72,2 g białka na 100 g, wobec 23 g w piersi kurczaka (dane przytoczone w 2026 r.). (Źródło: The Korea Herald (2 czerwca 2026), za Gyeonggi Province Institute of Health & Environment – źródło wtórne)
34. Według wytycznych Instytutu Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego, opracowanych na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa (umowa z 2024 r.), już 4,5 g mączki ze świerszcza domowego na 100 g produktu (400 kcal) pozwala oznaczyć go jako źródło białka. (Źródło: IBPRS, Wytyczne jakościowe: mączka z świerszcza domowego (Acheta domesticus), badania na zlecenie MRiRW, umowa DRE.prz.070.2.2024)
35. W przypadku mączki z szarańczy wędrownej polski instytut IBPRS (badania dla Ministerstwa Rolnictwa, umowa z 2024 r.) wyliczył, że oświadczenie „źródło białka” wymaga 5,7 g mączki na 100 g produktu o wartości 400 kcal. (Źródło: IBPRS, Wytyczne jakościowe: mączka z szarańczy wędrownej (Locusta migratoria), badania na zlecenie MRiRW, umowa DRE.prz.070.2.2024)
36. W badaniu tureckiego Uniwersytetu w Uşak (2026 r.) biodostępność białka po trawieniu in vitro wyniosła 96,9% dla izolatu białka ze świerszcza domowego i 76,8% dla izolatu z larw mącznika młynarka. (Źródło: Uşak Üniversitesi (AVESİS), rekord publikacji: Protein extraction and biofunctional characterisation of some edible insects: mealworm, superworm and cricket, Journal of Insects as Food and Feed (2026))

Ślad środowiskowy hodowli owadów

Owady mają zwykle mniejszy ślad węglowy niż wołowina, ale najnowsze przeglądy pokazują, że ich przewaga w zużyciu energii i wody nie jest oczywista.

37. Według przeglądu naukowego z 2025 roku emisje gazów cieplarnianych z produkcji owadów jadalnych wynoszą od 4,2 do 25,8 kg CO2e na kilogram białka, zależnie od badania, skali i paszy. (Źródło: Have the environmental benefits of insect farming been overstated? A critical review, Biological Reviews (2025), PMC)
38. Przegląd z 2025 roku podaje, że zużycie energii na kilogram świeżych owadów (34 MJ) jest niższe niż przy wołowinie, ale wyższe niż przy wieprzowinie (28,3 MJ/kg) i drobiu (23,8 MJ/kg). (Źródło: Have the environmental benefits of insect farming been overstated? A critical review, Biological Reviews (2025), PMC)
39. W jedynym badaniu ujętym w przeglądzie z 2025 roku, które mierzyło zużycie wody, produkcja owadów wymagała 0,42 m3 wody na kilogram świeżej masy, więcej niż wołowina (0,25 m3/kg) w tej samej metodzie. (Źródło: Have the environmental benefits of insect farming been overstated? A critical review, Biological Reviews (2025), PMC)
40. Producent pasz z owadów InnovaFeed deklaruje ślad węglowy swojego białka z larw muchy czarnej na poziomie 1,6 kg CO2e/kg w 2024 roku wobec 7 kg w 2021 roku; autorzy przeglądu z 2025 roku zaznaczają, że to dane firmowe bez recenzji naukowej. (Źródło: Black Soldier Fly: A Keystone Species for the Future of Sustainable Waste Management and Nutritional Resource Development: A Review, Insects (2025), PMC, 2024)
41. Systematyczny przegląd analiz cyklu życia (LCA) hodowli owadów objął 34 studia przypadków z lat 2012–2024. (Źródło: Life cycle assessment of insect farming: a review, The International Journal of Life Cycle Assessment (2026), Springer, open access, 2024)
42. Francuski producent InnovaFeed podał w 2026 roku, że jego składniki z owadów dają o 70–90% mniejsze emisje CO2 niż produkty konwencjonalne; to deklaracja firmy. (Źródło: Innovafeed, komunikat prasowy z 5 czerwca 2026)
43. W klasycznym badaniu LCA z Holandii (2012) emisje gazów cieplarnianych na kilogram jadalnego białka z wołowiny były 5,52–12,51 razy wyższe niż z mącznika. (Źródło: Oonincx & de Boer, Environmental Impact of the Production of Mealworms as a Protein Source for Humans – A Life Cycle Assessment, PLOS ONE (2012))
44. Według raportu FAO z 2013 roku świerszcze potrzebują 12 razy mniej paszy niż bydło, by wytworzyć tę samą ilość białka. (Źródło: FAO, Edible insects: future prospects for food and feed security (2013))
45. W analizie cyklu życia (LCA) opublikowanej w 2025 r. produkcja mąki ze świerszcza domowego na dużą skalę w Wietnamie generowała 12,14 kg CO2e na kilogram białka i 13,20 kg CO2e na kilogram białka strawnego. (Źródło: Journal of Insects as Food and Feed, Mass-based and nutritional life cycle assessment (nLCA) of crickets as human food (2025))
46. Według holenderskiego producenta Protix recenzowana analiza LCA z 2025 r. potwierdziła, że jego mączka z larw muchy czarnej (ProteinX) daje o 78% niższe emisje CO2 niż mączka drobiowa; to dane firmy oparte na jej własnej produkcji. (Źródło: Protix, komunikat prasowy: Protix’s strong sustainability data confirmed by peer review (28 października 2025))

Branża owadzia w Europie i w Polsce

Branża owadzia w Europie rośnie, ale produkcja żywności z owadów jest wciąż mała, a część firm ma kłopoty finansowe.

47. Według ankiety branżowej organizacji IPIFF firmy z UE wyprodukowały w 2023 roku 802,65 t owadów do żywności dla ludzi (dane od 19 producentów). (Źródło: IPIFF, The state of the European insect food production sector and future perspectives – Survey Main Findings Report (2025), 2023)
48. Prognoza z ankiety IPIFF zakłada, że produkcja owadów do żywności w UE może wzrosnąć do 43 044,2 t w 2030 roku (prognoza branżowa). (Źródło: IPIFF, The state of the European insect food production sector and future perspectives – Survey Main Findings Report (2025), 2023)
49. Według IPIFF (2024) europejski sektor owadzi stworzył dotąd 3500 miejsc pracy, w tym ponad 1000 bezpośrednich, a do 2030 roku może ich być ponad 30 000 (prognoza branżowa). (Źródło: IPIFF, Overview: Investment and Funding Perspectives – The EU Insect Sector (czerwiec 2024))
50. W ankiecie członków IPIFF z 2024 roku 68% unijnych firm owadzich deklarowało, że ma 2 lub 3 działające zakłady produkcyjne. (Źródło: IPIFF, Overview: Investment and Funding Perspectives – The EU Insect Sector (czerwiec 2024), IPIFF Member Questionnaire 2024)
51. Polska firma HiProMine podaje, że jej zakład w Karkoszowie (woj. lubuskie) ma zdolność produkcyjną do 60 000 t produktów z owadów rocznie. (Źródło: HiProMine S.A., strona O nas (historia firmy), 2024)
52. Francuski producent Innovafeed podał w czerwcu 2026 roku, że jego zakład w Nesle wyprodukował w ciągu trzech lat ponad 15 000 t białka i oleju z owadów. (Źródło: Innovafeed, komunikat prasowy z 5 czerwca 2026)
53. Francuski producent Innovafeed zapowiedział w 2026 r. likwidację 60 stanowisk, w dwóch trzecich w zakładzie Gouzeaucourt. (Źródło: Innovafeed, komunikat prasowy z 5 czerwca 2026)
54. Francuska firma Ÿnsect, która zebrała ponad 500 mln dolarów inwestycji, została w grudniu 2025 roku postawiona w stan likwidacji sądowej (według AgFunderNews). (Źródło: AgFunderNews, Judicial liquidation for Ÿnsect as insect farming sector ‘struggles to become competitive’ (3 grudnia 2025))
55. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej wskazało w lutym 2026 r. cztery projekty z funduszy UE (umowy z lat 2021–2025) związane z przemysłową hodowlą owadów na cele spożywcze; najnowszy, Vitaloop (karma dla zwierząt z larw muchy czarnej, umowa z 4 grudnia 2025 r.), otrzymał 600 000 zł dofinansowania. (Źródło: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, odpowiedź na interpelację nr 14732 w sprawie dotacji do hodowli owadów (13 lutego 2026), 2025)

Owady w paszach i nawozach

Większość owadów hodowanych w Europie trafia do pasz i karm dla zwierząt, a nie na talerze ludzi.

56. Od 1 lipca 2017 r. rozporządzenie (UE) 2017/893 pozwala w UE karmić zwierzęta akwakultury przetworzonym białkiem z 7 gatunków owadów hodowlanych, m.in. muchówki Hermetia illucens i mącznika młynarka. (Źródło: Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/893 z 24 maja 2017 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar))
57. Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/1372 z sierpnia 2021 r. dopuściło w UE przetworzone białko z owadów w paszach dla drobiu i świń, na tych samych warunkach co dla akwakultury. (Źródło: Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/1372 z 17 sierpnia 2021 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar))
58. Rozporządzenie (UE) 2021/1925 wprowadziło unijną definicję odchodów owadów (frass) jako nawozu, dopuszczając w nich najwyżej 5% martwych owadów objętościowo i 3% wagowo. (Źródło: Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/1925 z 5 listopada 2021 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar))
59. Rozporządzenie Komisji (UE) 2025/1377 z 15 lipca 2025 r. zmieniło unijne przepisy wykonawcze o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego (rozporządzenie 142/2011), m.in. dotyczące odchodów owadów. (Źródło: Rozporządzenie Komisji (UE) 2025/1377 z 15 lipca 2025 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar))
60. W badaniu z 2025 r. odchody larw muchówki Hermetia illucens i mącznika młynarka spełniły unijne kryteria dla nawozów (m.in. E. coli poniżej 1000 jtk/g) dopiero po referencyjnej obróbce cieplnej przez 1 godzinę w 70°C. (Źródło: Heat Treatment and Storage of Frass From Black Soldier Fly Larvae and Yellow Mealworm Production: Compliance With EU Regulation on Microbiological Quality and Safety, MicrobiologyOpen 2025 (PMC))
61. Według prognozy branżowej organizacji IPIFF z 2026 r. białko owadzie na pasze dla ryb i owoców morza może do 2030 r. osiągnąć 200 000 t, czyli ok. 40% rynku białka owadziego. (Źródło: IPIFF, Position Paper: The Contribution of the EU Insect Sector to Resilient, Diversified, and Prosperous Coastal Communities (marzec 2026))
62. W globalnej bazie nowych produktów Mintel GNPD w latach 2014–2024 85,3% karm z białkiem owadzim było przeznaczonych dla psów, a 14,7% dla kotów. (Źródło: Klinmalai i in., Comprehensive Review of Alternative Proteins in Pet Food, Foods 2025 (PMC), 2024)
63. Larwy muchówki Hermetia illucens stanowiły 42,2% owadów użytych w nowych karmach dla zwierząt domowych na świecie w latach 2014–2024, przed mącznikami (37,3%) i świerszczami (13,7%). (Źródło: Klinmalai i in., Comprehensive Review of Alternative Proteins in Pet Food, Foods 2025 (PMC), 2024)

Polacy a jedzenie owadów

Polacy wiedzą, czym są owady jadalne, ale niechęć do nich rośnie: w 2024 r. spróbowania odmawiało 63% badanych.

64. Według badań prof. Dominiki Maison z Uniwersytetu Warszawskiego (wyniki opublikowane w styczniu 2025 r.) tylko 10% Polaków zdecydowałoby się spróbować potrawy z owadów. (Źródło: Uniwersytet Warszawski, Serwis Naukowy UW: „Obiad z owadów? A może kotlet z probówki?” (24.01.2025), badania prof. Dominiki Maison, 2024)
65. W tych samych badaniach UW zaledwie 2% Polaków zadeklarowało gotowość włączenia potraw z owadów na stałe do swojej diety. (Źródło: Uniwersytet Warszawski, Serwis Naukowy UW: „Obiad z owadów? A może kotlet z probówki?” (24.01.2025), badania prof. Dominiki Maison, 2024)
66. W 2022 r. spróbowania jedzenia z owadów odmawiało 40% Polaków (badania prof. Dominiki Maison, UW). (Źródło: Uniwersytet Warszawski, Serwis Naukowy UW: „Obiad z owadów? A może kotlet z probówki?” (24.01.2025), badania prof. Dominiki Maison, 2022)
67. W 2024 r. odsetek Polaków odmawiających spróbowania jedzenia z owadów wzrósł do 63% (wobec 40% w 2022 r.), według badań UW. (Źródło: Uniwersytet Warszawski, Serwis Naukowy UW: „Obiad z owadów? A może kotlet z probówki?” (24.01.2025), badania prof. Dominiki Maison, 2024)
68. W ankiecie Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu wśród 1553 dorosłych Polaków (2023 r.) tylko 28% zadeklarowało gotowość kupowania owadów jako żywności. (Źródło: Sikora D., Rzymski P., Disgust or curiosity? Acceptance of edible insects as food alternative in Poland, European Food Research and Technology 251 (2025), Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, 2023)
69. W tym samym badaniu poznańskiego UMP (2023 r.) 98% ankietowanych Polaków wiedziało, czym jest jedzenie owadów (entomofagia). (Źródło: Sikora D., Rzymski P., Disgust or curiosity? Acceptance of edible insects as food alternative in Poland, European Food Research and Technology 251 (2025), Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, 2023)
70. Głównym powodem niechęci do owadów jako żywności był wśród badanych Polaków wstręt, wskazywany przez 60% ankietowanych (UMP Poznań, 2023 r.). (Źródło: Sikora D., Rzymski P., Disgust or curiosity? Acceptance of edible insects as food alternative in Poland, European Food Research and Technology 251 (2025), Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, 2023)
71. W ogólnopolskiej próbie 1000 osób odpowiedzialnych za zakupy żywności (2023 r.) 67,6% zadeklarowało, że nigdy nie jadło owadów ani produktów z owadami. (Źródło: Breaking the Taboo: Understanding the Relationship between Perception, Beliefs, Willingness to Eat Insects, and Food Neophobia among Polish Adults, Foods 13(6):944 (2024), 2023)
72. W badaniu 790 polskich wegetarian przeprowadzonym w 2024 r. 13% zaakceptowało dodawanie przetworzonego białka z owadów do dań wegetariańskich. (Źródło: Zielińska E., Zieliński D., Exploring the Possibilities of Incorporating Edible Insects into a Vegetarian Diet: A Survey of Vegetarian Consumer Acceptance, Nutrients 16(20):3572 (2024), Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie)
73. Według ankiety branżowej organizacji IPIFF z 2023 r. 75% badanych Polaków spróbowałoby produktów sportowych z dodatkiem białka z owadów, co było drugim wynikiem wśród 6 krajów UE, po Szwecji. (Źródło: IPIFF, EU Survey on the Consumer Acceptance of Insect Food Products (raport, marzec 2024; badanie MIS Group 15.09–10.10.2023))
74. W ankiecie branżowej organizacji IPIFF z 2023 r. 54% Polaków, którzy jedli produkty z owadami, oceniło ich smak jako bardzo dobry (7–10 w skali 10-punktowej). (Źródło: IPIFF, EU Survey on the Consumer Acceptance of Insect Food Products (raport, marzec 2024; badanie MIS Group 15.09–10.10.2023))
75. W kwietniu 2024 r. sieć Carrefour Polska rozszerzyła sprzedaż produktów z owadów jadalnych o 11 sklepów, do 38 placówek w całym kraju (dane firmy). (Źródło: Kampanie Społeczne (informacja Carrefour Polska), 26.04.2024: Suszone świerszcze hitem sprzedaży w Carrefour)

Europejczycy a jedzenie owadów

W Europie owady jadła mniejszość konsumentów, ale produkty przetworzone, np. sportowe, budzą znacznie mniejszy opór niż całe owady.

76. Według ankiety branżowej organizacji IPIFF wśród 3000 osób z Niemiec, Francji, Włoch, Szwecji, Polski i Belgii (2023 r.) 33% badanych jadło już całe owady lub produkty z dodatkiem owadów. (Źródło: IPIFF, EU Survey on the Consumer Acceptance of Insect Food Products (raport, marzec 2024; badanie MIS Group 15.09–10.10.2023))
77. W badaniu branżowej organizacji IPIFF (6 krajów UE, 2023 r.) 88% respondentów wybrało produkt z owadami wyprodukowany w UE zamiast importowanego z Wietnamu. (Źródło: IPIFF, EU Survey on the Consumer Acceptance of Insect Food Products (raport, marzec 2024; badanie MIS Group 15.09–10.10.2023))
78. Według ankiety branżowej organizacji IPIFF z 2023 r. produktów sportowych z białkiem owadów spróbowałoby 76% Szwedów, 71% Francuzów i Niemców, 67% Belgów i 64% Włochów. (Źródło: IPIFF, EU Survey on the Consumer Acceptance of Insect Food Products (raport, marzec 2024; badanie MIS Group 15.09–10.10.2023))
79. W ankiecie przeprowadzonej na przełomie 2023 i 2024 r. żywność z owadami jadło wcześniej 31,6% badanych Irlandczyków i tylko 6,7% Greków. (Źródło: Cross-Cultural Perspectives on Insect-Based Foods: Insights from Consumers in Greece and Ireland, Foods 14 (2025), 2024)
80. W tym samym badaniu (przełom 2023 i 2024 r.) 64% Greków i 55% Irlandczyków nie chciało jeść żywności z owadami z powodu braku informacji o jej korzyściach i ryzykach. (Źródło: Cross-Cultural Perspectives on Insect-Based Foods: Insights from Consumers in Greece and Ireland, Foods 14 (2025), 2024)
81. Wśród studentów 13 włoskich uczelni badanych w 2024 r. 91,5% słyszało o owadach jako żywności. (Źródło: Changing Food in a Changing World: Assessing Compliance to Insects, Cultivated Meat, and Soil-Less Products Among Italian Undergraduates, Nutrients 17 (2025), 2024)
82. W tym samym badaniu włoskich studentów (2024 r.) gotowość spróbowania i jedzenia owadów zadeklarowało tylko 9,5% – mniej niż w przypadku mięsa hodowanego (22,8%). (Źródło: Changing Food in a Changing World: Assessing Compliance to Insects, Cultivated Meat, and Soil-Less Products Among Italian Undergraduates, Nutrients 17 (2025), 2024)
83. W badaniu 350 włoskich konsumentów z 2025 r. po ujawnieniu, że babeczka zawiera 10% mąki z mącznika młynarka, 79% ocen trafiło do najniższych kategorii atrakcyjności. (Źródło: Visual Assessment and Information Effects on Consumer Acceptance of Insect-Based Foods: The Role of Attitudes, Knowledge, and Sociodemographic Factors, Foods (2026), 2025)
84. W hiszpańskim badaniu 459 mieszkańców Kastylii i León (2023 r.) 86,3% respondentów nigdy nie próbowało owadów. (Źródło: Elderly Resistance vs. Youthful Acceptance: A Study on Insect Consumption across Age Groups, Foods 13 (2024), 2023)
85. W sondażu YouGov dla dpa z marca 2025 r. (2003 dorosłych w Niemczech) 83% badanych zadeklarowało, że nigdy nie jadło owadów, a 8% świadomie je jadło. (Źródło: Hogapage, Insekten in Lebensmitteln: Nische oder Trend? (relacja z sondażu YouGov dla dpa, 4–6 marca 2025))

Bezpieczeństwo i alergie

Owady jadalne mogą uczulać, zwłaszcza osoby uczulone na roztocza i skorupiaki, dlatego w UE wymagają ostrzeżeń na etykiecie.

86. W badaniu 634 pacjentów kliniki alergologicznej na Teneryfie (Hiszpania) 21,76% miało przeciwciała IgE przeciwko co najmniej jednemu jadalnemu owadowi, mimo braku świadomej ekspozycji (publikacja z 2025 r.). (Źródło: The Allergy Crossroads of Subtropical Regions: Mites, Crustaceans, and the Rise of Edible Insects, Nutrients 17(9):1405 (2025), PMC)
87. U osób uczulonych na jadalne owady najczęstszym alergenem krzyżowym była tropomiozyna (63,76%), przed troponiną C (28,98%) i kinazą argininową (26,81%) – badanie z Teneryfy z 2025 r. (Źródło: Nutrients 17(9):1405 (2025), PMC)
88. Aż 95,66% osób uczulonych na jadalne owady reagowało także na co najmniej jeden alergen roztoczy (badanie 634 pacjentów z Teneryfy, 2025 r.). (Źródło: Nutrients 17(9):1405 (2025), PMC)
89. W 45,5% badanych w 2024 r. produktów z owadów kupionych online przekroczony był limit nadtlenków 10 mEq O2/kg, co wskazuje na zjełczenie (badanie włoskie). (Źródło: Insect-based products commercialized online: a snapshot of lipid oxidation and mineral content, Italian Journal of Food Safety 13(4):11600 (2024))
90. Wszystkie (100%) badane w 2024 r. produkty z owadów sprzedawane online przekraczały orientacyjny poziom 1 mg/kg aldehydu malonowego, przy czym zawartość metali ciężkich oceniono jako względnie bezpieczną. (Źródło: Italian Journal of Food Safety 13(4):11600 (2024))
91. Unijne przepisy o etykietowaniu żywności wymieniają 14 alergenów, które muszą być oznaczane; zezwolenia na owady jako nową żywność dodają specjalne wymogi etykietowania dotyczące alergii (Komisja Europejska, 2025 r.). (Źródło: Komisja Europejska, strona „Approval of insect as novel food” (DG SANTE, aktualizacja ze stycznia 2025))
92. Komisja Europejska, powołując się na EFSA, podaje, że alergie pokarmowe dotyczą ok. 2–4% dorosłych i do 8–9% dzieci, a białka owadów mogą wywoływać reakcje zwłaszcza u osób uczulonych na skorupiaki i roztocza (2025 r.). (Źródło: Komisja Europejska, strona o zatwierdzaniu owadów jako nowej żywności (2025))
93. W rocznym badaniu przechowywania proszków ze świerszcza domowego (2023 r.) nie wykryto Listeria monocytogenes ani Salmonella, a liczba Bacillus cereus nie przekroczyła 2,11 log jtk/g. (Źródło: Microbial and chemical stability of Acheta domesticus powder during one year storage period at room temperature, Frontiers in Sustainable Food Systems (2023))
94. W badaniu włoskich instytutów IZSPLV i CReNaRiA (opisanym w 2026 r. przez Food Safety Magazine) DNA selera wykryto w 7 z 9 próbek larw muchy czarnej karmionych paszą z dodatkiem alergenów, także po 48 godzinach głodzenia przed odłowem. (Źródło: Food Safety Magazine, Study Shows Food Allergens Can Carry Over From Insect Feed to Edible Insects (3 września 2026), omówienie badania opublikowanego w czasopiśmie Foods)

Czego Polacy szukają w Google o owadach

Polacy są ciekawi owadów jako zwierząt około 30 razy bardziej niż owadów jako jedzenia, a niemała część pytań o mąkę ze świerszczy wyraża obawy.

95. Hasło „tarantula” wpisywano w polskim Google średnio 14 000 razy miesięcznie: najczęściej spośród 76 haseł o owadach i stawonogach w naszym zestawie. (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
96. Hasło „konik polny” miało w Polsce średnio 9600 wyszukiwań miesięcznie, najwięcej wśród nazw owadów prostoskrzydłych w naszym zestawie. (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
97. Hasło „cykada” wyszukiwano w Polsce średnio 8500 razy miesięcznie. (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
98. Hasła „świerszcz” i „swierszcz” (bez polskich znaków) miały łącznie średnio 7 800 wyszukiwań miesięcznie (5000 + 2800). (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
99. Hasło „szarańcza” wyszukiwano w Polsce średnio 4800 razy miesięcznie. (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
100. 29 haseł o gatunkach i biologii owadów (np. konik polny, cykada, termity) miało łącznie średnio 87 040 wyszukiwań miesięcznie. (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
101. 27 haseł o owadach jako jedzeniu (np. „robaki do jedzenia”, „suszone świerszcze”) miało łącznie średnio 2 880 wyszukiwań miesięcznie. (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
102. Polacy szukali informacji o owadach jako zwierzętach około 30 razy częściej niż o owadach jako jedzeniu (87 040 wobec 2 880 wyszukiwań miesięcznie w naszym zestawie). (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
103. Najczęściej wyszukiwanym hasłem o owadach jako jedzeniu było „robaki do jedzenia”: średnio 350 wyszukiwań miesięcznie. (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
104. Hasło „mąka ze świerszczy” miało w Polsce średnio 250 wyszukiwań miesięcznie. (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
105. 14 haseł wyrażających obawy lub plotki o mące ze świerszczy (np. o oznaczeniach, szkodliwości, sklepach) miało łącznie średnio 890 wyszukiwań miesięcznie, czyli 31% wolumenu haseł o owadach jako jedzeniu. (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
106. Hasła łączące mąkę ze świerszczy z sieciami Biedronka i Lidl miały łącznie średnio 110 wyszukiwań miesięcznie (60 + 50). (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
107. Hasło „ile białka dziennie” wyszukiwano średnio 6800 razy miesięcznie, a „białko z owadów” 30 razy, czyli około 227 razy rzadziej. (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026
108. Średnio 81% wyszukiwań haseł o owadach w naszym zestawie pochodziło z urządzeń mobilnych (61 haseł z dostępnymi danymi). (Źródło: Paka Robaka, analiza 76 haseł w Ahrefs Keywords Explorer (Google Polska, październik 2026)) — n = 76, średnia miesięczna z 12 miesięcy, stan na 12.10.2026

Jak cytować

Każda statystyka ma stały numer i kotwicę, więc możesz linkować do konkretnej liczby, np. https://pakarobaka.pl/owady-jadalne-statystyki/#s067. Prosimy o podanie źródła pierwotnego (link przy statystyce) i tej strony, np.: „Owady jadalne w liczbach 2026”, Paka Robaka, https://pakarobaka.pl/owady-jadalne-statystyki/. Dane z sekcji o wyszukiwaniach możesz pobrać w pliku CSV z 76 hasłami i wykorzystać na licencji CC BY 4.0, z podaniem źródła.

Więcej o owadach jadalnych

• Gatunki dopuszczone w UE i jak je kupić: owady jadalne, suszone świerszcze, suszone mączniki, szarańcza jadalna.
• Białko i wartości odżywcze: owady w diecie, kaloryczność owadów, kalkulator białka.
• Ślad środowiskowy: kalkulator śladu środowiskowego białka porównuje larwy mącznika z mięsem i mlekiem.
• Bezpieczeństwo i etykiety: czy mąka ze świerszczy jest zdrowa oraz mąka ze świerszczy w produktach i oznaczenia na etykiecie.

Metodologia

Statystyki zebraliśmy we wrześniu i październiku 2026 r. Szukaliśmy przede wszystkim źródeł pierwotnych: aktów prawnych UE, opinii EFSA, raportów FAO, recenzowanych badań naukowych oraz stron uczelni i instytucji publicznych. Każdą liczbę przeczytaliśmy na stronie, którą cytujemy, a skrypt sprawdził, czy dokładnie ta liczba na niej występuje. Potem każde zdanie porównaliśmy z fragmentem źródła: ta sama grupa badanych, jednostka, kraj i rok.

Niektórzy wydawcy (np. MDPI, Wiley) blokują automatyczny odczyt. W takich przypadkach liczby sprawdziliśmy w pełnym tekście tego samego artykułu w bazie PubMed Central (PMC); kilka statystyk cytuje bezpośrednio kopię z PMC. Tekst dokumentów PDF odczytaliśmy programowo i wyszukaliśmy w nim cytowaną liczbę.

Rok przy statystyce oznacza rok, którego dotyczą dane, a nie rok publikacji. Wyniki badań prof. Dominiki Maison (UW) opublikowano w styczniu 2025 r.; odsetki 10% i 2% przypisujemy do 2024 r., bo pochodzą z tej samej serii badań co wynik 63% z 2024 r. Ankieta konsumencka IPIFF została przeprowadzona w 2023 r., a opublikowana w 2024 r. Dane branżowej organizacji IPIFF i deklaracje firm (np. InnovaFeed, Protix) wyraźnie oznaczamy jako dane branżowe lub firmowe: opisują próbę i metodę wybraną przez te organizacje. Prognozy oznaczamy słowem „prognoza”. Gdy źródła podają różne wartości (np. zawartość białka w mące ze świerszczy), przytaczamy oba wyniki z opisem, czego dotyczą, zamiast je uśredniać.

Stronę aktualizujemy co kwartał: ponownie sprawdzamy wszystkie linki i liczby, dodajemy nowe raporty i usuwamy nieaktualne dane. Następna aktualizacja: 2027-01-12.

Dane własne: Sekcja „Czego Polacy szukają w Google o owadach” to nasza własna analiza 76 haseł o owadach i stawonogach w narzędziu Ahrefs Keywords Explorer (Google, Polska), stan na 12 października 2026 r. Wolumen to szacunkowa średnia miesięczna liczba wyszukiwań z ostatnich 12 miesięcy. Hasła wybraliśmy sami i podzieliliśmy na cztery kategorie (gatunki i biologia, owady jako jedzenie, obawy i plotki, białko ogólnie), więc to nasz autorski zestaw, a nie reprezentatywna próba wszystkich wyszukiwań. Ze względu na wielkość zestawu (76 haseł) próg minimalnej liczebności dla danych własnych ustawiliśmy na 70 zamiast domyślnych 1000. Udział urządzeń mobilnych liczyliśmy dla 61 haseł, dla których Ahrefs podaje te dane. Pełny zestaw danych można pobrać w pliku CSV: https://pakarobaka.pl/data/owady-wyszukiwania-pl-2026-10.csv.

Źródła

• a.storyblok.com: Protix, komunikat prasowy: Protix’s strong sustainability data confirmed by peer review (28 października 2025)
• actavia.mendelu.cz: Le Pham Tan Quoc i in., Acta Universitatis Agriculturae et Silviculturae Mendelianae Brunensis 73(6) (2025); Le Pham Tan Quoc i in., Cricket powder (Acheta domesticus): nutritional value, processing, and food applications, Acta Universitatis Agriculturae et Silviculturae Mendelianae Brunensis 73(6) (2025)
• ages.at: AGES (Austriacka Agencja Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności), Residues, microbiology and authenticity of insect (products), 21.10.2024
• agfundernews.com: AgFunderNews, Judicial liquidation for Ÿnsect as insect farming sector ‘struggles to become competitive’ (3 grudnia 2025)
• agrifutures.com.au: AgriFutures Australia, 8 maja 2025: Australian insect industry takes flight with $2M program of research
• api.sejm.gov.pl: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, odpowiedź na interpelację nr 14732 w sprawie dotacji do hodowli owadów (13 lutego 2026)
• avesis.usak.edu.tr: Uşak Üniversitesi (AVESİS), rekord publikacji: Protein extraction and biofunctional characterisation of some edible insects: mealworm, superworm and cricket, Journal of Insects as Food and Feed (2026)
• brill.com: Journal of Insects as Food and Feed, Mass-based and nutritional life cycle assessment (nLCA) of crickets as human food (2025)
• efsa.onlinelibrary.wiley.com: EFSA NDA Panel, Safety of Acheta domesticus (house cricket) spray-dried powder as a Novel food, EFSA Journal 2026 (PMC); EFSA NDA Panel, Safety of Acheta domesticus powder as a Novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283, EFSA Journal 2024 (PMC); EFSA NDA Panel, Safety of UV-treated oil from yellow mealworm (Tenebrio molitor larvae) as a novel food, EFSA Journal 2025 (PMC); EFSA NDA Panel, Safety of frozen and dried forms of whole yellow mealworm (Tenebrio molitor larva) as a novel food, EFSA Journal 23(1):e9155 (2025), kopia w PMC; EFSA NDA Panel, Safety of frozen, dried and powder forms of house crickets (Acheta domesticus) as a novel food, EFSA Journal 22(12):e9101 (2024), kopia w PMC
• fao.org: FAO, Edible insects: future prospects for food and feed security (2013); FAO, Looking at edible insects from a food safety perspective. Challenges and opportunities for the sector (2021)
• food-safety.com: Food Safety Magazine, Study Shows Food Allergens Can Carry Over From Insect Feed to Edible Insects (3 września 2026), omówienie badania opublikowanego w czasopiśmie Foods
• food.ec.europa.eu: Komisja Europejska, DG SANTE: Approval of another insect/insect-derived food as a Novel Food (Q&A); Komisja Europejska, strona o zatwierdzaniu owadów jako nowej żywności (2025); Komisja Europejska, strona „Approval of insect as novel food” (DG SANTE, aktualizacja ze stycznia 2025)
• frontiersin.org: Hammer L. i in., Mealworm larvae (Tenebrio molitor) and crickets (Acheta domesticus) show high total protein in vitro digestibility…, Frontiers in Nutrition 10 (2023); Lampová B. i in., Culinary treatments impact the digestibility and protein quality of edible insects, Frontiers in Nutrition 11 (2024); Microbial and chemical stability of Acheta domesticus powder during one year storage period at room temperature, Frontiers in Sustainable Food Systems (2023)
• gov.uk: Food Standards Agency (GOV.UK), Edible insects guidance
• hipromine.com: HiProMine S.A., strona O nas (historia firmy)
• hogapage.de: Hogapage, Insekten in Lebensmitteln: Nische oder Trend? (relacja z sondażu YouGov dla dpa, 4–6 marca 2025)
• ibprs.pl: IBPRS, Wytyczne jakościowe: mączka z szarańczy wędrownej (Locusta migratoria), badania na zlecenie MRiRW, umowa DRE.prz.070.2.2024; IBPRS, Wytyczne jakościowe: mączka z świerszcza domowego (Acheta domesticus), badania na zlecenie MRiRW, umowa DRE.prz.070.2.2024
• innovafeed.com: Innovafeed, komunikat prasowy z 5 czerwca 2026
• ipiff.org: IPIFF, EU Survey on the Consumer Acceptance of Insect Food Products (raport, marzec 2024; badanie MIS Group 15.09–10.10.2023); IPIFF, Overview: Investment and Funding Perspectives – The EU Insect Sector (czerwiec 2024); IPIFF, Overview: Investment and Funding Perspectives – The EU Insect Sector (czerwiec 2024), IPIFF Member Questionnaire 2024; IPIFF, Position Paper: The Contribution of the EU Insect Sector to Resilient, Diversified, and Prosperous Coastal Communities (marzec 2026); IPIFF, The state of the European insect food production sector and future perspectives – Survey Main Findings Report (2025); Komisja Europejska, DG SANTE: odpowiedź na list IPIFF z 5 stycznia 2026 r. (podpisana 12.05.2026), dokument opublikowany przez IPIFF
• journals.plos.org: Oonincx & de Boer, Environmental Impact of the Production of Mealworms as a Protein Source for Humans – A Life Cycle Assessment, PLOS ONE (2012)
• kampaniespoleczne.pl: Kampanie Społeczne (informacja Carrefour Polska), 26.04.2024: Suszone świerszcze hitem sprzedaży w Carrefour
• koreaherald.com: The Korea Herald (2 czerwca 2026), na podstawie danych rządowych Korei Południowej – źródło wtórne; The Korea Herald (2 czerwca 2026), za Gyeonggi Province Institute of Health & Environment – źródło wtórne
• link.springer.com: Life cycle assessment of insect farming: a review, The International Journal of Life Cycle Assessment (2026), Springer, open access; Sikora D., Rzymski P., Disgust or curiosity? Acceptance of edible insects as food alternative in Poland, European Food Research and Technology 251 (2025), Uniwersytet Medyczny w Poznaniu
• mdpi.com: Black Soldier Fly: A Keystone Species for the Future of Sustainable Waste Management and Nutritional Resource Development: A Review, Insects (2025), PMC; Breaking the Taboo: Understanding the Relationship between Perception, Beliefs, Willingness to Eat Insects, and Food Neophobia among Polish Adults, Foods 13(6):944 (2024); Changing Food in a Changing World: Assessing Compliance to Insects, Cultivated Meat, and Soil-Less Products Among Italian Undergraduates, Nutrients 17 (2025); Cross-Cultural Perspectives on Insect-Based Foods: Insights from Consumers in Greece and Ireland, Foods 14 (2025); Klinmalai i in., Comprehensive Review of Alternative Proteins in Pet Food, Foods 2025 (PMC); Visual Assessment and Information Effects on Consumer Acceptance of Insect-Based Foods: The Role of Attitudes, Knowledge, and Sociodemographic Factors, Foods (2026); Zielińska E., Zieliński D., Exploring the Possibilities of Incorporating Edible Insects into a Vegetarian Diet: A Survey of Vegetarian Consumer Acceptance, Nutrients 16(20):3572 (2024), Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
• nature.com: Omuse E.R. i in., The global atlas of edible insects, Scientific Reports 14:5045 (2024)
• onlinelibrary.wiley.com: Have the environmental benefits of insect farming been overstated? A critical review, Biological Reviews (2025), PMC; Heat Treatment and Storage of Frass From Black Soldier Fly Larvae and Yellow Mealworm Production: Compliance With EU Regulation on Microbiological Quality and Safety, MicrobiologyOpen 2025 (PMC)
• pagepressjournals.org: Insect-based products commercialized online: a snapshot of lipid oxidation and mineral content, Italian Journal of Food Safety 13(4):11600 (2024); Italian Journal of Food Safety 13(4):11600 (2024)
• pmc.ncbi.nlm.nih.gov: EFSA NDA Panel, Safety of frozen paste from blanched, whole migratory locust (Locusta migratoria) as a novel food, EFSA Journal 2026 (PMC); Elderly Resistance vs. Youthful Acceptance: A Study on Insect Consumption across Age Groups, Foods 13 (2024); Nutrients 17(9):1405 (2025), PMC; The Allergy Crossroads of Subtropical Regions: Mites, Crustaceans, and the Rise of Edible Insects, Nutrients 17(9):1405 (2025), PMC
• publications.europa.eu: Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/893 z 24 maja 2017 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar); Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/1372 z 17 sierpnia 2021 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar); Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/1925 z 5 listopada 2021 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar); Rozporządzenie Komisji (UE) 2025/1377 z 15 lipca 2025 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar); Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/58 z 5 stycznia 2023 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar); Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/89 z 20 stycznia 2025 r., Dziennik Urzędowy UE (Urząd Publikacji UE, Cellar)
• serwisnaukowy.uw.edu.pl: Uniwersytet Warszawski, Serwis Naukowy UW: „Obiad z owadów? A może kotlet z probówki?” (24.01.2025), badania prof. Dominiki Maison
• sfa.gov.sg: Singapore Food Agency, Annual Report 2024/2025
• thehive.icipe.org: Adundo L.A., Mulungu K., Journal of Insects as Food and Feed 10(12) (2024); repozytorium icipe; Adundo L.A., Mulungu K., Nature’s food – the contribution of edible insects to household nutrition and income in Western Kenya, Journal of Insects as Food and Feed 10(12) (2024); repozytorium icipe