Tarantule w kuchni: czy są smaczne i bezpieczne?

Smażony pająk wielkości dłoni to dla wielu turystów najbardziej szokujący widok na targach Azji Południowo-Wschodniej. Tarantule w kuchni Kambodży to jednak lokalna przekąska z historią, a nie tylko atrakcja dla przyjezdnych. Sprawdzamy, jak smakują, czy są bezpieczne i dlaczego w Polsce nie kupisz ich jako żywności.

Najpierw ważne: pająk to nie owad

Tarantule często trafiają do jednego worka z „robakami do jedzenia”, ale biologicznie to zupełnie inna grupa. Pająki to pajęczaki: mają osiem nóg, ciało złożone z głowotułowia i odwłoka oraz kły jadowe. Owady mają sześć nóg i trzy części ciała.

Cecha	Owady (np. świerszcz)	Pajęczaki (np. tarantula)
Liczba nóg	6	8
Części ciała	głowa, tułów, odwłok	głowotułów i odwłok
Czułki	tak	nie
Skrzydła	u wielu gatunków	nigdy

Ma to znaczenie także prawne. W Unii Europejskiej jako żywność dopuszczono cztery gatunki owadów: świerszcza domowego, mącznika młynarka, szarańczę wędrowną i pleśniakowca lśniącego. Jadalne pająki nie przeszły procedury dla nowej żywności, więc nie mogą być sprzedawane w Polsce do jedzenia. Pełną listę opisujemy w przewodniku jakie robaki nadają się do spożycia.

Tarantule w kuchni Kambodży: smażone pająki ze Skuon

Najbardziej znanym miejscem, gdzie je się tarantule, jest Skuon, niewielkie miasteczko w kambodżańskiej prowincji Kampong Cham. Przy drodze z Phnom Penh do Siem Reap sprzedawcy oferują tam całe tace smażonych pająków. Miejscowość bywa nazywana „miastem pająków”.

Lokalnie przysmak nazywa się a-ping. Najczęściej są to duże tarantule z rodzaju Cyriopagopus (dawniej Haplopelma), łapane w lasach i zaroślach w okolicy. Według popularnej wersji jedzenie pająków upowszechniło się w czasach głodu za rządów Czerwonych Khmerów w latach 70., kiedy ludzie jedli wszystko, co dało się złapać. Historycy wskazują jednak, że owady i pająki jadano w regionie także wcześniej.

Jak przyrządza się tarantule?

Przepis jest prosty i opiera się na smażeniu w głębokim tłuszczu:

1. Pająki myje się i opala lub smaży tak, by pozbyć się większości włosków.
2. Obtacza się je w mieszance soli, cukru i czasem glutaminianu sodu.
3. Smaży się je w oleju z dużą ilością czosnku, aż odnóża staną się chrupiące.

Całość trwa kilka minut, a sprzedawcy często smażą kolejne porcje na bieżąco, przy klientach. Gotowe tarantule podaje się na ciepło lub w temperaturze otoczenia, często z sosem z limonki i pieprzu.

Jak smakują smażone pająki?

Opinie są podzielone, ale opisy powtarzają się dość często. Odnóża są chrupiące, słone i czosnkowe, a smak bywa porównywany do skórki kurczaka, krabów lub smażonej ryby. Najwięcej emocji budzi odwłok: jest miękki, z ciemnym, pastowatym wnętrzem i wyraźniejszym, lekko gorzkawym smakiem. Część osób go omija.

Sam pająk ma niewiele „mięsa”. Najwięcej jest go w grubszych częściach odnóży i w głowotułowiu, więc jedna tarantula to raczej kilka kęsów niż posiłek. Smak w dużej mierze zależy od przypraw: czosnek, sól i cukier robią tu większość pracy.

Smażone tarantule nie są tu daniem codziennym, raczej przekąską lub dodatkiem do piwa. Dla wielu mieszkańców to zwykłe jedzenie z dzieciństwa, a dla turystów test odwagi i obowiązkowe zdjęcie.

Tarantule poza Kambodżą

Kambodża nie jest jedynym miejscem, gdzie je się pająki. W Wenezueli i Brazylii, w rejonie Amazonii, rdzenne społeczności tradycyjnie pieką duże ptaszniki nad ogniem. Ptaszniki trafiają też do kuchni w Laosie i części Tajlandii, choć na mniejszą skalę. O innych miejscach i przysmakach piszemy w przeglądzie owadów jadalnych na świecie, a wszystkie gatunki pająków jedzonych przez ludzi zebraliśmy na stronie jadalne pająki. Czym europejska tarantula różni się od ptasznika, wyjaśniamy w tekście tarantula: czy jest jadowita i czy żyje w Polsce.

Czy jedzenie tarantul jest bezpieczne?

Lokalnie jada się je od pokoleń, ale nie oznacza to, że są wolne od ryzyka. Warto znać kilka faktów:

• Jad. Jad tarantul jest dla człowieka zwykle mało groźny, a obróbka cieplna dodatkowo go rozkłada. Ugryzienie żywego pająka przy łapaniu to już inna sprawa.
• Włoski. Część gatunków, głównie amerykańskich, ma włoski parzące, które podrażniają skórę, oczy i drogi oddechowe. Dlatego włoski usuwa się przed smażeniem.
• Pochodzenie. Tarantule w Kambodży pochodzą w dużej mierze z odłowu, a nie z kontrolowanej hodowli. Nie wiadomo, czym się żywiły ani w jakich warunkach były przechowywane. Lokalne media i przyrodnicy zwracają też uwagę na spadek ich liczebności w okolicy.
• Alergia. Pajęczaki mogą zawierać białka podobne do alergenów skorupiaków i roztoczy. Osoby uczulone powinny zachować szczególną ostrożność.

Jeśli spróbujesz tarantuli w podróży, wybieraj stoiska ze świeżo usmażonymi pająkami, a zacznij od jednego odnóża, nie od całego pająka.

Czy można przywieźć tarantule z podróży?

Nie rób tego. Przywóz żywności pochodzenia zwierzęcego spoza UE w bagażu podróżnym jest mocno ograniczony, a smażone pająki nie są w Unii dopuszczone jako żywność. Do tego produkt kupiony na przydrożnym straganie nie jest przygotowany do długiego transportu i przechowywania. Zdjęcie ze Skuon to znacznie bezpieczniejsza pamiątka.

Legalna alternatywa: owady dopuszczone w UE

Jeśli ciekawi Cię chrupiąca, słona przekąska z „robaków”, w Polsce możesz legalnie sięgnąć po owady hodowane na żywność. Najbliżej smakiem i formą do smażonych pająków jest prażona szarańcza jadalna, która ma wyraźny, lekko krewetkowy smak. Przegląd wszystkich dostępnych produktów znajdziesz na stronie owady jadalne.

Pamiętaj, że również te owady mogą uczulać. Osoby z alergią na skorupiaki, mięczaki lub roztocza kurzu domowego powinny przed spróbowaniem porozmawiać z lekarzem.