Dlaczego gryzą tylko samice komarów?

Samice potrzebują białka i żelaza z krwi, żeby wytworzyć jaja. Samce piją tylko nektar i soki roślin, a samice też się nimi żywią, gdy nie składają jaj.

Dorosły komar żyje zwykle od kilku dni do kilku tygodni. Samice niektórych gatunków zimują w piwnicach i garażach i żyją wtedy kilka miesięcy.

Dlaczego komary gryzą jednych bardziej niż innych?

Komary wybierają ofiary po dwutlenku węgla, cieple i zapachu skóry. Skład zapachu zależy od bakterii na skórze i substancji w pocie, dlatego niektóre osoby są dla komarów wyraźnie atrakcyjniejsze.

Komarów nie, ale nad Jeziorem Wiktorii w Afryce zbiera się roje podobnych do nich muchówek z rodzaju Chaoborus i wyrabia z nich placki kungu. Są bogate w białko. W UE takie owady nie są dopuszczone jako żywność.

Komar: dlaczego gryzie, ile żyje i jak się chronić

Bzyczenie komara w ciemnej sypialni to dźwięk, którego nikt nie lubi. W tym tekście wyjaśniamy, dlaczego komary gryzą, kogo wybierają, jak przebiega ich rozwój, ile żyją, jakie komary spotkamy w Polsce, jak się przed nimi chronić i gdzie na świecie owady podobne do komarów trafiają na talerz.

Komar: co to za owad?

Komary (Culicidae) to rodzina muchówek, czyli owadów z jedną parą skrzydeł, krewnych much. Na świecie opisano około 3,5 tys. gatunków komarów, a w Polsce stwierdzono 47 gatunków. Najczęściej spotykany w domach jest komar brzęczący (Culex pipiens), a w lasach i nad wodą masowo pojawiają się komary z rodzaju Aedes.

Jak wygląda komar?

Długość kilku milimetrów, smukłe ciało i bardzo długie, cienkie nogi.
Jedna para wąskich skrzydeł z łuskami na żyłkach.
Długa kłujka do przekłuwania skóry lub wysysania nektaru.
Czułki: u samców pierzaste, gęsto owłosione, u samic cienkie, z krótkimi włoskami.

Komary bywają mylone z koziułkami: dużymi, długonogimi muchówkami, które w ogóle nie gryzą.

Dlaczego komary gryzą?

Krew piją tylko samice. Potrzebują z niej białka i żelaza, żeby wytworzyć jaja. Na co dzień zarówno samce, jak i samice żywią się nektarem i sokami roślin.

Samica znajduje ofiarę dzięki kilku sygnałom:

Dwutlenek węgla w wydychanym powietrzu wyczuwa z odległości kilkudziesięciu metrów.
Ciepło ciała pomaga jej namierzyć cel z bliska.
Zapach skóry, zależny od potu i bakterii, decyduje, czy wyląduje i ugryzie.

Podczas ukłucia komar wprowadza ślinę, która zapobiega krzepnięciu krwi. To właśnie reakcja organizmu na składniki śliny powoduje swędzący bąbel.

Jak rozwija się komar?

Komary przechodzą przeobrażenie zupełne, a ich młodość upływa w wodzie:

Jaja samica składa na powierzchni wody albo w miejscach, które zostaną zalane: w kałużach, rowach, beczkach na deszczówkę, doniczkach i rynnach.
Larwy żyją w wodzie i oddychają powietrzem atmosferycznym przez rurkę na końcu ciała, wisząc pod powierzchnią.
Poczwarki też żyją w wodzie i są ruchliwe.
Dorosły komar wychodzi z poczwarki na powierzchni wody.

Latem cały rozwój może trwać zaledwie tydzień lub dwa, dlatego po deszczowym okresie komarów szybko przybywa.

Ile żyje komar?

Dorosłe komary żyją zwykle od kilku dni do kilku tygodni. Samce żyją krócej niż samice. Zapłodnione samice niektórych gatunków, np. komara brzęczącego, zimują w piwnicach, garażach i komórkach i żyją wtedy kilka miesięcy, a wiosną składają jaja.

Czy komary w Polsce przenoszą choroby?

Komary są na świecie najgroźniejszymi dla ludzi zwierzętami, bo przenoszą choroby takie jak malaria, denga czy gorączka Zachodniego Nilu. W Polsce ryzyko jest jednak niewielkie: komary dokuczają przede wszystkim ukąszeniami. Zmiany klimatu sprzyjają jednak rozprzestrzenianiu się w Europie obcych gatunków, np. komara tygrysiego, dlatego służby sanitarne monitorują ich obecność. Jeśli wyjeżdżasz do krajów tropikalnych, zapytaj lekarza o profilaktykę.

Jak się chronić przed komarami?

Usuwaj stojącą wodę wokół domu: opróżniaj doniczki i wiadra, przykrywaj beczki z deszczówką, czyść rynny.
Montuj moskitiery w oknach i drzwiach balkonowych.
Używaj repelentów zgodnie z instrukcją na opakowaniu, zwłaszcza o świcie i zmierzchu, gdy komary są najaktywniejsze.
Noś jasne ubrania z długimi rękawami i nogawkami w miejscach z dużą liczbą komarów.
Używaj wentylatora: ruch powietrza utrudnia komarom lot i rozprasza dwutlenek węgla.

Przy swędzących bąblach pomagają zimne okłady i dostępne bez recepty żele łagodzące. Nie drap ukąszeń, bo łatwo o zakażenie.

Czy komary się je?

Komarów nikt nie hoduje na jedzenie, ale nad Jeziorem Wiktorii i Jeziorem Malawi w Afryce ludzie zbierają ogromne roje podobnych do komarów muchówek z rodzaju Chaoborus, które nie gryzą. Owady łapie się w siatki lub na naczynia natłuszczone olejem, ugniata w placki i suszy lub smaży. Tak powstaje kungu, nazywane też ciastkiem z muchówek. Badania wskazują, że te owady są bogate w białko.

Larwy komarów i ochotek, ich krewnych, to też popularny pokarm dla ryb akwariowych. W UE ani komary, ani muchówki Chaoborus nie są dopuszczone jako żywność dla ludzi. Owady, które można legalnie jeść w Polsce, opisujemy na stronie owady jadalne, a tradycje jedzenia owadów w tekstach entomofagia i gdzie na świecie je się robaki. Krewnymi komarów są też muchy, których larwy opisujemy w tekście czerwie.

Komary w przyrodzie

Choć komary są uciążliwe, odgrywają ważną rolę w przyrodzie. Ich larwy są pokarmem dla ryb, płazów i larw ważek, a dorosłe komary jedzą ptaki, nietoperze i pająki. Samce i samice zapylają też niektóre rośliny, odwiedzając kwiaty po nektar.

Podsumowanie

Komar to muchówka, której samice piją krew, żeby wytworzyć jaja. Ofiary wybierają po dwutlenku węgla, cieple i zapachu skóry. Ich larwy rozwijają się w stojącej wodzie, dlatego najlepszą profilaktyką jest jej usuwanie, moskitiery i repelenty. W Polsce żyje 47 gatunków komarów, które dokuczają przede wszystkim ukąszeniami.