Czerwie: larwy much w koszu, na wędce, w medycynie i w paszy

Czerwie budzą obrzydzenie, gdy znajdziemy je w koszu na śmieci, ale wędkarze kupują je w sklepach, lekarze leczą nimi trudno gojące się rany, a hodowcy karmią nimi ryby i kury. W tym tekście wyjaśniamy, czym są czerwie, skąd się biorą w domu, jak się ich pozbyć i jak ludzie wykorzystują larwy much.

Czerwie: co to jest?

Czerwie to larwy much, czyli owadów z rzędu muchówek, do którego należą też komary. To białe lub kremowe, beznogie larwy, zwężone z przodu i ścięte z tyłu, bez wyraźnej głowy. Z przodu mają haczyki gębowe, którymi zdrapują pokarm, a z tyłu otwory oddechowe, dzięki którym mogą oddychać, będąc niemal całkowicie zanurzone w pożywieniu.

Najczęściej spotykane czerwie to larwy:

• muchy plujki (Calliphora), dużej muchy z niebieskim, metalicznym odwłokiem,
• zielonej muchy ścierwnicy z rodzaju Lucilia, o metalicznie zielonym połysku,
• muchy domowej (Musca domestica),
• ścierwic (Sarcophagidae), które rodzą od razu żywe larwy zamiast składać jaja.

Cykl życia muchy jest bardzo szybki. Latem z jaj w ciągu doby wylęgają się larwy, które po kilku dniach intensywnego jedzenia wędrują w suche miejsce, zamieniają się w brązowe bobówki (poczwarki), a po kolejnym tygodniu wylatują z nich dorosłe muchy.

Czerwie w koszu na śmieci: skąd się biorą i jak się ich pozbyć?

Białe robaki w koszu to prawie zawsze czerwie. Muchy wyczuwają zapach resztek mięsa, ryb, nabiału i owoców z dużej odległości i składają jaja przez każdą szczelinę. Latem wystarczy kilka ciepłych dni, żeby w koszu pojawiły się larwy.

Jak się ich pozbyć:

1. Opróżnij kosz do szczelnie zawiązanego worka i od razu wynieś go do pojemnika na zewnątrz.
2. Zalej kosz wrzątkiem albo umyj go gorącą wodą z płynem do naczyń. Wrzątek zabija larwy i jaja.
3. Umyj go roztworem octu, który pomaga usunąć zapach przyciągający muchy.
4. Dokładnie osusz kosz, zanim włożysz nowy worek.
5. Sprawdź okolice kosza, bo dojrzałe larwy wychodzą, żeby się przepoczwarczyć, i chowają się w szczelinach pod szafką.

Jak zapobiegać:

• latem wynoś śmieci codziennie, zwłaszcza resztki mięsa i ryb,
• resztki mięsa zawijaj w woreczek lub mroź do dnia wywozu odpadów,
• używaj kosza z dobrze przylegającą pokrywą,
• myj kosz regularnie, a nie tylko wtedy, gdy pojawi się problem,
• montuj moskitiery w oknach kuchni.

Czerwie na ryby

Wśród wędkarzy czerwie to jedna z najpopularniejszych przynęt, zwłaszcza w metodzie spławikowej i gruntowej. W sklepach wędkarskich można je kupić w kilku odmianach:

• czerwie, czyli większe, białe larwy muchy plujki, uniwersalna przynęta na płocie, leszcze, okonie czy pstrągi,
• pinki, mniejsze larwy much, używane na drobniejsze ryby i jako dodatek do zanęty,
• kastery, czyli świeże poczwarki czerwi, które tonąc wolno, kuszą ostrożne ryby,
• czerwie barwione na czerwono lub żółto, by lepiej przyciągały ryby w mętnej wodzie.

Czerwie wędkarskie najlepiej przechowywać w lodówce w temperaturze kilku stopni, w pojemniku z trocinami lub mączką kukurydzianą. Chłód spowalnia ich rozwój, a w cieple szybko zamieniają się w poczwarki.

Leczenie ran larwami much

Brzmi jak horror, ale to uznana metoda medyczna. Larwoterapia polega na umieszczaniu w trudno gojących się ranach sterylnych larw muchy Lucilia sericata, hodowanych w warunkach laboratoryjnych. Larwy zjadają martwe tkanki, a ich wydzieliny pomagają oczyścić ranę z bakterii i rozbić biofilm, z którym nie radzą sobie antybiotyki.

Larwoterapię stosuje się m.in. przy owrzodzeniach, odleżynach i zespole stopy cukrzycowej, także w Polsce. Larwy podaje się luzem albo w woreczkach z cienkiej siateczki, a zabieg prowadzi personel medyczny. Larw z kosza czy sklepu wędkarskiego nigdy nie wolno przykładać do ran.

Casu marzu: ser z larwami

Najbardziej znanym przykładem jedzenia larw much jest casu marzu z Sardynii. To owczy ser, do którego celowo dopuszcza się larwy muchy serowej (Piophila casei). Larwy rozkładają tłuszcze sera, nadając mu bardzo miękką konsystencję i ostry smak. Tradycyjnie je się go razem z żywymi larwami.

Casu marzu nie spełnia unijnych przepisów higienicznych i nie może być legalnie sprzedawany. Na Sardynii ma status tradycyjnego produktu regionalnego i nadal jest wytwarzany, głównie na własne potrzeby.

Larwy muchy w paszy i karmie

Larwy much są też ważnym źródłem białka dla zwierząt. Najczęściej hoduje się w tym celu larwy czarnej muchy żołnierza (Hermetia illucens). Odżywiają się one odpadami roślinnymi z przemysłu spożywczego, a ich przetworzone białko jest w UE dopuszczone jako składnik pasz dla ryb hodowlanych, drobiu i świń oraz karmy dla zwierząt domowych.

Hodowla larw muchy żołnierza to dziś największa część europejskiej branży owadziej. Dane o produkcji i inwestycjach zebraliśmy w zestawieniu owady jadalne w liczbach.

Czy larwy much można jeść?

Larwy much nie są w UE dopuszczone jako żywność dla ludzi. Na liście nowej żywności są tylko cztery gatunki owadów: mącznik młynarek, świerszcz domowy, szarańcza wędrowna i pleśniakowiec lśniący. Larwy z koszy, ze śmieci czy ze sklepu wędkarskiego nie nadają się do jedzenia: żyją w odpadkach i mogą przenosić bakterie.

Jeśli interesują Cię larwy jako jedzenie, sięgnij po larwy hodowane na żywność, np. suszone mączniki. Więcej o gatunkach dopuszczonych w UE przeczytasz na stronie owady jadalne.

Podsumowanie

Czerwie to larwy much, które rozwijają się w resztkach jedzenia i odpadkach. W koszu na śmieci pojawiają się latem już po kilku dniach, ale łatwo się ich pozbyć wrzątkiem i regularnym wynoszeniem śmieci. Ludzie wykorzystują je jako przynętę wędkarską, w leczeniu ran i w produkcji pasz. Jako żywność dla ludzi larwy much nie są w UE dopuszczone.