Świerszcze w kuchni: 5 prostych przepisów na start

Świerszcze w kuchni to prostsza sprawa, niż się wydaje. Suszone świerszcze są gotowe do jedzenia, a mąkę ze świerszczy dodajesz do ciasta jak zwykły składnik. Poniżej znajdziesz pięć sprawdzonych przepisów, od przekąski z patelni po słodkie kulki mocy.

Zanim zaczniesz: zakupy i bezpieczeństwo

W UE świerszcz domowy (Acheta domesticus) jest dopuszczony do spożycia jako nowa żywność w formie mrożonej, suszonej i w proszku. Do przepisów potrzebujesz dwóch rodzajów produktu:

• całych suszonych świerszczy, czyli chrupiącej przekąski i dodatku do dań, opisanej szerzej w przewodniku po suszonych świerszczach,
• mąki (proszku) ze świerszczy, czyli drobno zmielonych owadów do wypieków i koktajli; więcej o niej przeczytasz na stronie o mące ze świerszczy.

Kupuj wyłącznie produkty spożywcze. Na etykiecie powinna być nazwa gatunku po łacinie, data minimalnej trwałości i ostrzeżenie dla alergików. Owady karmowe ze sklepów zoologicznych nie nadają się do jedzenia.

Uwaga dla alergików: osoby uczulone na skorupiaki, mięczaki lub roztocza kurzu domowego mogą reagować również na świerszcze. Jeśli masz taką alergię, skonsultuj się z lekarzem przed pierwszą próbą.

Suszone świerszcze trzymaj w szczelnym pojemniku, w suchym, chłodnym i ciemnym miejscu. Mąka po otwarciu chłonie wilgoć, więc dobrze ją zamykać od razu po użyciu.

Przepisy ze świerszczami w kuchni

1. Chrupiące świerszcze z patelni z czosnkiem i papryką

Najszybszy sposób, żeby zobaczyć, jak dobrze owady przyjmują przyprawy. Smakuje jak prażone pestki z papryką, idealnie do piwa, sałatki albo po prostu z miski.

Składniki (2 osoby, jako przekąska):

• 20 g suszonych świerszczy (to ok. 1 duża garść)
• 1 łyżka oleju rzepakowego lub oliwy
• 1 ząbek czosnku, drobno posiekany, albo ½ łyżeczki czosnku granulowanego
• ½ łyżeczki wędzonej papryki
• szczypta soli
• opcjonalnie: szczypta chili, kilka kropel soku z limonki

Przygotowanie:

1. Rozgrzej olej na patelni na średnim ogniu.
2. Wrzuć czosnek i smaż ok. 30 sekund, aż zacznie pachnieć (nie dopuść do zbrązowienia).
3. Dodaj świerszcze i mieszaj 1–2 minuty, aż pokryją się tłuszczem i lekko się podgrzeją.
4. Zdejmij z ognia, posyp papryką, solą i ewentualnie chili. Wymieszaj.
5. Wyłóż na ręcznik papierowy, odczekaj 2–3 minuty, aż przestygną i stężeją.

Czas: ok. 5 minut.

Świerszcze są już suche, więc nie smaż ich długo. Po 3–4 minutach na ogniu zaczynają gorzknieć.

2. Naleśniki z mąką ze świerszczy

Dobry pierwszy krok dla osób, które nie chcą widzieć owada na talerzu. Zastępujesz ok. 15% mąki pszennej, a naleśniki wyglądają i smakują prawie tak samo, tylko są odrobinę ciemniejsze i bardziej orzechowe.

Składniki (ok. 8 naleśników):

• 170 g mąki pszennej
• 30 g mąki ze świerszczy
• 2 jajka
• 300 ml mleka
• 150 ml wody gazowanej
• szczypta soli
• 1 łyżka oleju do ciasta i trochę do smażenia

Przygotowanie:

1. Przesiej obie mąki do miski, dodaj sól.
2. Wbij jajka, wlej mleko i zmiksuj na gładkie ciasto bez grudek.
3. Dolej wodę gazowaną i olej, wymieszaj. Odstaw ciasto na 10–15 minut, żeby mąka napęczniała.
4. Rozgrzej patelnię, posmaruj cienko olejem i smaż naleśniki ok. 1 minuty z każdej strony.
5. Podawaj z twarożkiem, owocami albo w wersji wytrawnej ze szpinakiem i serem.

Czas: ok. 30 minut z odstaniem ciasta.

Mąka ze świerszczy jest bogata w białko i tłuszcz, a nie zawiera glutenu, więc nie zastąpi całej mąki pszennej. Przy proporcji powyżej 20–25% ciasto może się rwać.

3. Sałatka z chrupiącymi świerszczami

Świerszcze pełnią tu rolę grzanek: dają chrupkość i słony, prażony akcent.

Składniki (2 porcje):

• 2 garście mieszanki sałat lub rukoli
• 1 mała gruszka lub jabłko, pokrojone w cienkie plasterki
• 50 g sera feta lub koziego
• 1 łyżka pestek dyni
• 10–15 g suszonych świerszczy (najlepiej z przepisu nr 1)

Sos:

• 3 łyżki oliwy
• 1 łyżka octu balsamicznego lub soku z cytryny
• 1 łyżeczka miodu
• 1 łyżeczka musztardy
• sól i pieprz

Przygotowanie:

1. Wymieszaj składniki sosu w słoiczku i dobrze wstrząśnij.
2. Ułóż sałatę na talerzach, dodaj owoce i pokruszony ser.
3. Polej sosem.
4. Na sam koniec posyp pestkami dyni i świerszczami, żeby nie zmiękły od sosu.

Czas: ok. 10 minut.

4. Posypka z prażonych świerszczy i pestek

Uniwersalna posypka do zup kremów, makaronu, kaszy, jajek sadzonych i awokado na grzance. Działa trochę jak dukkah albo gomasio.

Składniki (ok. 1 mały słoik):

• 20 g suszonych świerszczy
• 3 łyżki pestek słonecznika
• 2 łyżki pestek dyni
• 1 łyżka sezamu
• ½ łyżeczki soli
• ½ łyżeczki suszonego tymianku lub oregano
• opcjonalnie: skórka otarta z ½ cytryny, szczypta chili

Przygotowanie:

1. Na suchej patelni praż pestki słonecznika i dyni ok. 3 minuty, często mieszając.
2. Dodaj sezam i świerszcze, praż jeszcze 1 minutę.
3. Przestudź, przełóż do moździerza lub blendera razem z solą i ziołami.
4. Rozdrobnij na grube okruchy (nie na proszek). Dodaj skórkę z cytryny i chili.
5. Przechowuj w szczelnym słoiku w lodówce do tygodnia (z cytryną) lub w szafce do 2 tygodni (bez cytryny).

Czas: ok. 10 minut.

Jeśli wolisz wersję w stylu pesto, zmiksuj 2 łyżki tej posypki z pęczkiem bazylii, 30 g parmezanu, ząbkiem czosnku i 80 ml oliwy.

5. Kulki mocy z mąką ze świerszczy

Słodka przekąska bez pieczenia. Daktyle i kakao dobrze maskują smak mąki, więc to dobra propozycja dla sceptyków.

Składniki (ok. 12 kulek):

• 150 g daktyli bez pestek
• 80 g płatków owsianych
• 2 łyżki masła orzechowego
• 2 łyżki mąki ze świerszczy
• 1 łyżka kakao
• szczypta soli
• 1–2 łyżki wody, jeśli masa jest za sucha
• do obtoczenia: wiórki kokosowe lub posiekane orzechy

Przygotowanie:

1. Jeśli daktyle są twarde, namocz je na 10 minut w ciepłej wodzie i odsącz.
2. Zmiksuj płatki owsiane na grubą mąkę.
3. Dodaj daktyle, masło orzechowe, mąkę ze świerszczy, kakao i sól. Miksuj, aż masa zacznie się kleić.
4. Formuj kulki wielkości orzecha włoskiego i obtaczaj w wiórkach.
5. Schłódź w lodówce przez min. 30 minut. Przechowuj do 5 dni w zamkniętym pojemniku.

Czas: ok. 20 minut plus chłodzenie.

Inne pomysły na codzienne menu

Kiedy opanujesz pięć przepisów powyżej, łatwo wymyślisz kolejne. Kilka sprawdzonych kierunków:

• Koktajl białkowy. Zmiksuj banana, 250 ml mleka lub napoju roślinnego, garść płatków owsianych i 1 łyżkę mąki ze świerszczy. Kakao lub masło orzechowe dodatkowo wyrównują smak.
• Domowy chleb lub bułki. W przepisie na chleb pszenny zastąp 5–10% mąki proszkiem ze świerszczy. Ciasto może potrzebować odrobinę więcej wody.
• Kotlety i burgery warzywne. 1–2 łyżki mąki ze świerszczy w masie z ciecierzycy lub fasoli pomagają ją związać i podnoszą zawartość białka.
• Tacos i nachos. Świerszcze z przepisu nr 1 z dodatkiem kuminu i limonki pasują do tortilli z awokado, salsą i kolendrą.
• Owsianka i jogurt. Łyżka posypki z przepisu nr 4 (w wersji bez czosnku, z cynamonem zamiast tymianku) daje chrupiący akcent na śniadanie.

W zależności od producenta i sposobu suszenia świerszcze zawierają ok. 55–70% białka w suchej masie, więc nawet niewielka porcja zauważalnie zmienia skład dania. Nie traktuj ich jednak jak suplementu: to po prostu jeszcze jeden składnik do urozmaicenia kuchni.

Kilka zasad, które ułatwiają gotowanie

• Krótko na ogniu. Suszone świerszcze są już gotowe, ciepło ma je tylko podgrzać i związać z przyprawą.
• Tłuszcz pomaga. Łyżka oleju lub masła sprawia, że przyprawy przywierają, a smak robi się pełniejszy.
• Chrupkość na koniec. Do sałatek i zup dodawaj świerszcze tuż przed podaniem.
• Mąka w małych dawkach. 10–15% w wypiekach to dobry start; do koktajli wystarczy 1 łyżka na porcję.
• Usuń odnóża, jeśli przeszkadzają. Tylne odnóża łatwo oderwać palcami przed smażeniem.

Jeśli zastanawiasz się, czego spodziewać się po smaku, zajrzyj do artykułu o tym, jak smakują owady. Opisujemy tam różnice między świerszczami, mącznikami i szarańczą.